Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
 
Special 'ICT in de zorg', januari 2015
E-health financiering inzichtelijker gemaakt

Wie zal dat betalen?

Onduidelijkheid over de financiering kan een barrière zijn bij de introductie van innovaties zoals e-health. Zeker in een sector als de gezondheidszorg, waar de bekostiging voortdurend in beweging is. Om meer helderheid te verschaffen ontwikkelden de samenwerkingpartners van 'Zorg voor innoveren' een online wegwijzer. Chris Flim, coördinator ehealthfinanciering.nl, beantwoordt enkele vragen hierover.

Wie maakt de wegwijzer en waarom?

De wegwijzer e-health-financiering is een onderdeel van Zorg voor innoveren. En dat is weer een initiatief van 4 partners: Het ministerie van VWS, Zorginstituut Nederland, De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en ZonMw. De wegwijzer is vooral voor mensen die bezig zijn met e-health-initiatieven, maar die daarbij tegen vragen oplopen op het gebied van financiering, bekostiging en inkoop. Dat kunnen zorgverleners zijn, of directies van zorginstellingen, zorgverzekeraars of ondernemers die een e-health-applicatie willen ontwikkelen. Eigenlijk voor iedereen dus die e-health in de praktijk wil brengen en wil weten hoe het zit met het geld. Wij geven informatie en antwoorden op concrete vragen vanuit het perspectief van de overheid. Als we zelf het antwoord niet hebben, wijzen we mensen zo goed mogelijk de weg. 

En, waar kan ik geld krijgen voor e-health?

Die vraag gaat er eigenlijk al vanuit dat e-health iets aparts, iets bijzonders is. Bij de ontwikkeling van een nieuwe toepassing is dat misschien ook zo. Maar uiteindelijk is e-health gewoon onderdeel van gezondheid en zorg, ook als het gaat om bekostiging en financiering. Maar omdat het in de ontwikkelfase vaak gestimuleerd wordt met subsidies, is er wel vaak zo'n houding van 'waar kan ik geld krijgen voor de volgende stap?'.

Laten we meteen even de terminologie duidelijk krijgen. Wat bedoel je met bekostiging en financiering? Is dat niet hetzelfde?

Met bekostiging bedoelen we de vergoeding van zorghandelingen in de context van de Zorgverzekeringswet, AWBZ, (die sinds 2015 de Wet Langdurige Zorg (Wlz)) heet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). We hebben het dan dus over zorg die wordt ingekocht door zorgverzekeraars of gemeenten. Financiering is ruimer, dat gaat ook over onderzoek en ontwikkeling of over de directe verkoop aan consumenten en bedrijven. Er kunnen bij e-health veel meer modellen zijn om de financiering rond te krijgen dan alleen bekostiging via de traditionele kanalen. 

Uiteindelijk is e-health gewoon onderdeel van gezondheid en zorg.

Je hoort vaak zeggen dat geld de brede toepassing van e-health in de weg staat. Tegelijkertijd hoor je ook vaak dat de huidige bekostiging van de zorg wel degelijk ruimte biedt voor e-health. Wie heeft er nou gelijk?

Het klinkt misschien flauw, maar allebei is een beetje waar. Financiering is inderdaad vaak een grote hobbel, met name in de overgang van een proefproject naar brede toepassing. Tegelijkertijd is het ook zo dat er best de nodige ruimte bestaat. De NZa definieert zorgproducten bijvoorbeeld vaak zo dat het de zorgverlener vrij staat om reguliere zorg te vervangen door e-health. Maar dan kun je wel tegen andere barrières oplopen. De zorgverzekeraar kan bijvoorbeeld zeggen: prachtig die e-health, maar leidt het ook tot vermindering van de reguliere zorg? Anders komen er alleen maar kosten bij. En dat vindt een ziekenhuisdirectie weer niet leuk, als zij bij wijze van spreken de helft van de polikliniek kunnen vullen met piepschuim omdat er veel minder patiënten fysiek naar het ziekenhuis komen.

Je kunt het zo zien: er is heel wat ruimte. Maar die ruimte is wel omgeven met allerlei hekken: voorwaarden, regels, angst voor verandering, gebrek aan samenwerking, ga zo maar door. Van bovenaf zie je de ruimte, maar de mensen in de praktijk lopen tegen die hekken aan. Wij kunnen die hekken ook niet wegnemen, maar wel helpen om duidelijk te maken waar doorgangen zitten. En omgekeerd kunnen we beleidsmakers vertellen waar een maatregel andere effecten heeft dan zij bedoeld hadden.

De wegwijzer bestaat nu een kleine 2 jaar. Wat heb je geleerd en waar wil je heen?

Een van de belangrijkste dingen die ik geleerd heb, is hoe groot de afstand soms is tussen beleid en praktijk. Ze spreken echt verschillende talen en ik zie het als een uitdaging om de noodzakelijke vertaalslag te leveren. Dat is nodig om de kloof tussen goede bedoelingen en de praktische uitwerking te overbruggen.

Die vertaalslag begint letterlijk in de taal. De wegwijzer is nu nog vrij ambtelijk. We gaan in 2015 meer praktijkvoorbeelden toevoegen om de informatie toegankelijker te maken. Meer Jip-en-Janneketaal. Dan moet je wel weer duidelijk maken dat mensen daar geen rechten aan kunnen ontlenen. Want Jip en Janneke waren geen juristen.

Tekst: Pieter van Megchelen
Foto: Marijn van Zanten