Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
 
Special 'ICT in de zorg', januari 2015
E-health moet cure en care sectoren toekomstbestendig maken

De vertaalslag van pilot naar brede inzet

De gezondheidszorg staat onder druk. De kosten stijgen en op termijn komen we handen aan het bed tekort. De oplossing moet komen van innovaties zoals e-health, zorg met gebruikmaking van ICT. Maar hoewel er veel ontwikkeld is op dit gebied, blijft de vernieuwing vaak steken in kleinschalige successen. Het ICT-doorbraakproject 'De zorg ontzorgd' en andere initiatieven proberen die impasse te doorbreken. Een gesprek met doorbraak voormannen Dik Hermans en Rien Meijerink.

'Het is in het verleden vaker gebeurd dat er een groot probleem opdoemde, waar iedereen zorgelijk over deed en waar toch een doorbraak kwam zodat het opgelost werd', zegt Rien Meijerink, voormalig voorzitter van de Raad Volksgezondheid en Zorg en commissievoorzitter in het ICT doorbraakproject (zie ook kader). 'Neem de snelle groei van de telefonie in de jaren '50 van de twintigste eeuw. Men maakte zich ernstige zorgen dat er te weinig operators zouden zijn om al die verbindingen tot stand te brengen, met pluggen in telefooncentrales. Dat is toen technisch opgelost. Op dezelfde manier moeten we nu alles op haren en snaren zetten om zo'n vernieuwing te realiseren in de zorg. Ik denk dat ICT daarbij de belangrijkste factor zal zijn. Ik zie heel wat veelbelovende ontwikkelingen.'

Doorbraakboegbeeld Dik Hermans is bestuurder van VitaValley, kennisnetwerk voor vernieuwing in de zorg. Hij is ervan overtuigd dat ICT in de komende jaren tot ingrijpende veranderingen zal leiden in de manier waarop zorg ontvangen en verleend wordt. 'Er is een maatschappelijke beweging in de richting van meer eigen regie en zo veel mogelijk in de eigen omgeving. Technologie kan dit mogelijk maken.' 

Noodzaak

E-health is geen doel op zich, maar wordt gezien als een mogelijke oplossing voor een van de grootste maatschappelijke problemen van dit moment: de onbeheersbare kosten van de zorg. Meijerink: 'Alle recente studies laten hetzelfde zien: ons stelsel loopt vast en de solidariteit tussen ziek en gezond, tussen jong en oud, tussen mensen die gezond en minder gezond leven komt steeds meer onder druk te staan. En er is geen sprake van dat dit vanzelf zal afbuigen. We moeten wat doen, en snel. Er zijn twee oplossingsrichtingen: ten eerste preventie, waardoor de zorgvraag afneemt. Ten tweede baanbrekende vernieuwingen in de zorg, waardoor we wat we nu doen goedkoper en met minder mensen en liefst nog iets beter kunnen doen. Dat is waar ICT in beeld komt.'

Opschalen

Meijerink en Hermans zien veelbelovende initiatieven. In deze Mediator Special presenteren we een aantal mooie voorbeelden van projecten die in de toekomst de zorg kunnen verbeteren. Maar voorlopig hebben e-health-initiatieven nog niet geleid tot kostenbeheersing. Daarvoor is het nodig dat de stap gezet wordt van kleinschalige projecten naar brede toepassing. Dat is ook een belangrijke boodschap uit de recente brief van minister Schippers aan de Tweede Kamer. Hermans: 'Ik zie als belangrijk knelpunt de “ieder voor zich”-mentaliteit, met name ook bij bestuurders van zorginstellingen. Schaalvergroting is alleen mogelijk als partijen bereid zijn om samen dingen op te zetten. Je moet verder kijken dan je neus lang is en durven te anticiperen op de toekomst. In de langdurige zorg zie ik bestuurders nu vooral worstelen met alle transities en bezuinigingen, dat gaat ten koste van nadenken over de toekomst.'

'Techniek moet de zorg toegankelijk en betaalbaar houden.'

Volgens Meijerink is de bekostiging van de zorg de belangrijkste bottleneck: 'Het hele businessmodel van zorgorganisaties is erop gericht dat zij betaald worden voor verrichtingen. Investeren in vernieuwingen waarvan nog niet zeker is wat zij opleveren, past daar moeilijk bij. Niemand heeft nu financieel voordeel bij investeren in grootschalige e-health. Ook de zorgverzekeraars nemen nog een afwachtende houding aan. Maar goed, voorlopig zitten we vast aan het huidige stelsel en zullen dus om het stelsel heen moeten werken om de ontwikkeling van e-health mogelijk te maken.' 

Toekomst

Hermans is optimistisch over de langere termijn. Op de vraag waar we over 5 jaar staan zegt hij: 'Ik ben ervan overtuigd dat er dan een momentum is in de richting van brede toepassing van e-health. Dat we dan standaarden hebben die de onderlinge afstemming tussen ICT-systemen ondersteunen. En vooral ook dat gebruikers van zorg dan een andere instelling hebben. Dat zij weten dat zij meer zelf moeten regelen en daar ook de mogelijkheden voor hebben met apps en techniek thuis. Ik denk echt dat we dan op een heel andere manier omgaan met zorg en preventie. Ik verwacht dat het ook meer een consumentenmarkt wordt, vergelijkbaar met elektronische toepassingen die je nu al ziet in de sport.' 

Op weg daarnaartoe wil Hermans de uitwisseling van informatie over veelbelovende initiatieven bevorderen. 'Goede voorstellen voor het ICT-doorbraakproject moeten we breed communiceren, ook de voorstellen die we niet konden financieren. En zo zijn er nog veel meer goed doordachte projectvoorstellen geschreven voor al die verschillende subsidie mogelijkheden en wedstrijden. Laten we die eens in de etalage zetten en zorgen dat zij een stap verder komen.'

Tekst: Pieter van Megchelen
Foto: David Rozing / Hollandse Hoogte