Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
NFU draagt bij aan inzicht over zinvolle zorg

Zinnige zorg in kaart

Februari vorig jaar riep minister Schippers iedereen op met plannen te komen voor een effectieve en betaalbare zorg. Een denktank van de Nederlandse Federatie van Universitair medische centra (NFU) gaf aan die oproep gehoor. Inmiddels is al een tweede rapport verschenen: het advies Zichtbaar Zinnige en Zuinige Zorg waarin de NFU ook aangeeft wat zij zelf gaat doen.

Volgens de voorzitter van de denktank, drs. Cathy van Beek MCM, is het voor iedereen duidelijk dat het roer om moet. ‘Tussen 2000 en 2012 zijn de totale kosten van de zorg verdubbeld. We willen er alles aan doen om de zorg ‘duurzaam’ te houden. De umc’s gaan daarom onder meer overzichten  van allerlei behandelingen en verrichtingen in de zorg maken waarvan we ons afvragen of die wel zinvol zijn. En hoogstwaarschijnlijk zijn dat er heel wat.’

Weeffouten

Van Beek benadrukt wel dat met alleen aandacht voor meer zichtbare, zinnige en zuinige zorg op de langere termijn niet alle financiële doelen gehaald kunnen worden. ‘Ook in ons eerste rapport hebben we aangegeven dat er weeffouten in het systeem van de gezondheidszorg zitten. Zolang je blijft financieren op basis van verrichtingen vraag je om almaar méér diagnostiek en méér behandelingen. Het leidt tot overbehandeling. Veel liever gaan we naar een uitkomstgerichte financiering’. De minister heeft echter aangegeven (nog) niet aan het bestaande stelsel te willen sleutelen. 

Transparantie

Een ander punt waar Van Beek op hamert is transparantie. Met name over uitkomsten van zorg. ‘Maak aan iedereen duidelijk welke zorg je levert. We hebben openheid van zaken nodig. Waarom opereert het ene ziekenhuis vaak en kiest een ander ziekenhuis vooral voor een minder risicovolle en goedkopere behandeling? Die vraag krijg je alleen beantwoord als iedereen eerlijk en op dezelfde wijze registreert en met die cijfers in de openbaarheid treedt.’ Weliswaar worden hierin stappen gezet - zie de discussie in de media over sterftecijfers - maar de denktank constateert dat door de concurrentie in de zorg ziekenhuizen dergelijke informatie al gauw te bedrijfsgevoelig vinden om mee naar buiten te treden. 

Registraties

Van Beek ziet echter lichtpuntjes: ‘Registraties van ziekenhuizen worden steeds beter op elkaar afgestemd waardoor we onderling kunnen vergelijken. Zo werken de umc’s aan het programma Registratie aan de bron voor eenmalige en eenduidige registratie van gegevens voor velerlei doelen. Dat moet echter niet alleen achter gesloten deuren gebeuren.’ Daar voegt ze aan toe dat ze zou willen dat ook de zorgverzekeraars transparanter worden. ‘Laat ze die Vektis-cijfers maar openbaar maken. Daarin staat precies welke zorg de verzekeraars hebben gefinancierd.’ 

‘Openbaarheid is nodig zodat we er versneld iets aan kunnen doen’ 

Zinnig

‘Ik ben daarom ook blij dat helder is geworden dat van bijna de helft van alle geleverde zorg de evidence ontbreekt’, vervolgt Van Beek. ‘Of erger nog, van sommige verrichtingen weten we gewoon dat er betere alternatieven zijn. Die openbaarheid is nodig zodat we er versneld iets aan kunnen doen.’ Blijft natuurlijk de vraag staan hoe het ‘zover heeft kunnen komen’. Van Beek: ‘Ik denk dat we het in Nederland nog heel erg goed doen, maar soms wordt de praktijk van alledag ingehaald door allerlei nieuwe inzichten. Wat tien jaar geleden goede zorg was hoeft dat vandaag niet meer te zijn. En niet elke arts heeft voldoende tijd om voortdurend alle vakliteratuur bij te houden. Soms oefenen patiënten druk uit om toch maar vooral wel te opereren, terwijl de arts liever eerst een alternatief zou proberen en soms is het de arts zelf die nu eenmaal expertise heeft om het op zijn eigen - verouderde - manier te doen. Life long learning is daarom ook noodzakelijk. En weet, ook de portemonnee van de arts speelt een rol. Door de manier waarop ons stelsel in elkaar zit, is het soms lucratief om een bepaalde behandeling uit te voeren, ook al zijn er kosteneffectievere alternatieven.’

Zinnige zorg in kaart

Een belangrijk voornemen van de NFU is om overzichten op te stellen met behandelingen die niet voldoen aan het criterium ‘zinnig en zuinig’. De denktank wil het kaf van het koren scheiden. Dat zal de nodige inspanning vergen. In eerste instantie wil de NFU dat van een groot aantal verrichtingen wordt onderzocht wat er in de wetenschappelijke literatuur over bekend is. ‘Een internationale review’, vertelt Van Beek. ‘Voor veel behandelingen zal echter aanvullend evaluatieonderzoek nodig zijn en dat kost geld. We zullen kijken in hoeverre daar binnen bestaande budgetten ruimte voor is. Dat betekent dat we soms moeten schuiven met middelen. Maar er zal zeker ook geld bij moeten. Gelukkig betaalt dit onderzoek zichzelf op de lange termijn terug doordat de zorg beter en goedkoper wordt.’

‘De spreekkamer moet veel meer een bespreekkamer worden’

Voors en tegens afwegen

Uiteindelijk moet dit alles volgens Van Beek leiden tot betere zorg voor de patiënt. ‘Een onderdeel daarvan is dat patiënten en artsen samen kiezen voor een bepaalde behandeling. Het gaat om shared decision making. De spreekkamer moet veel meer een bespreekkamer worden, met patiënten die -  al dan niet samen met familieleden of vrienden - zich op allerlei manieren goed (laten) informeren. In zo’n bespreekkamer kunnen alle opties de revue passeren. Zeker bij beslissingen over ingrijpende behandelingen als operaties is het belangrijk dat patiënten goed weten welke keuzen ze hebben. Het is net als bij een hypotheek, daarover beslis je ook niet op een achternamiddag. Alle voors en tegens afwegen kost tijd, ook van de arts. Die tijd moet er wel zijn en daar hoort weer een kostenplaatje bij. Maar kijk hoe het nu gaat. Een patiënt gaat naar de dokter, die stelt een diagnose en schrijft een behandeling voor. Al dan niet zinvol. Laten we in plaats daarvan beginnen met kijken wat wel of niet zinnig is en daar gezamenlijk - arts en patiënt - een weloverwogen besluit over nemen. Je zult zien dat dat niet alleen tevreden patiënten, maar ook zuinige zorg oplevert.’ 

Tekst: Marcel Senten
Foto: Marijn van Zanten