Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 

Ook patiënten willen betaalbare zorg

‘Aandacht voor kostenreductie in de zorg is ook in het belang van patiënten’, vindt drs. Petra Schout van de patiëntenorganisatie NPCF. ‘Dure onnodige zorg betekent nog hogere premies. Bovendien wil niemand behandelingen ondergaan die weinig zin hebben. Of een bepaalde therapie geschikt is, moet uiteindelijk in de spreekkamer blijken. Daarover gaan patiënt en arts samen.’

‘Samen Beslissen’ noemen ze het bij de Patiëntenfederatie NPCF. ‘Als patiënten goed geïnformeerd worden door artsen kunnen ze de voor hun situatie meest verstandige keuze maken’, zegt teammanager Schout. ‘Ook het kostenaspect kan best op tafel worden gelegd als één van de factoren die meewegen. Zolang de kwaliteit van zorg niet in geding is. Het gaat erom dat de zorg ook echt meerwaarde biedt voor de patiënt.’ Inmiddels heeft de NPCF verschillende kaarten gemaakt met tips en adviezen om patiënten te ondersteunen bij het nemen van de juiste beslissing. Daarbij werkt het NPCF nauw samen met de Orde van Medisch Specialisten die bijvoorbeeld Verstandige Keuzes ontwikkelt.

Afweging

‘Neem een rughernia’, legt Schout uit. ‘Daar speelt altijd de vraag om wel of niet te opereren als de pijn langer dan zes weken uitstraalt naar een been. Volgens de Verstandige Keuzes van de specialisten gaat de pijn vaak vanzelf over, al dan niet met fysiotherapie en tijdelijke pijnstillers. Het alternatief is opereren, maar dat is duurder en risicovoller. Dus is het advies eerst even af te wachten. Maar te lang wachten met opereren is ook niet goed. Daarom moeten arts en patiënt samen tot een goed afgewogen besluit komen. Op de lange termijn is het resultaat van beide behandelingen meestal hetzelfde. Hoe de beslissing uitvalt, zal van geval tot geval verschillen. Ondanks de nadelen gaat het herstel bij een operatie sneller. Dat maakt opereren voor bijvoorbeeld zelfstandige ondernemers die geen goede arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben toch aantrekkelijker. Juist vanwege die individuele verschillen is het zo belangrijk dat arts en patiënt samen alles afwegen.’

‘Er is nog een wereld te winnen’

Meldactie

Eind 2013 vroeg de NPCF patiënten hun ervaringen met ‘samen beslissen’ te melden. 70% van de 8200 deelnemers geeft aan dat het voor hen belangrijk is dat ze samen met de arts tot een keuze komen, nog eens 28% wilde dat soms. ‘Echter’, zegt Schout, ‘in de praktijk bleek slechts 39% meerdere opties voorgelegd te krijgen. Er is dus nog een wereld te winnen.’ Dat zaken als tijdsdruk en een overvolle wachtkamer niet echt uitnodigen tot een grondig gesprek over voor- en nadelen van verschillende behandelopties kan Schout zich an sich wel voorstellen, maar het mag geen reden zijn het niet te doen. ‘Het hoort gewoon bij goede kwaliteit van zorg. De patiënt moet goed geïnformeerd zijn om een eigen beeld te kunnen vormen van alle voor- en nadelen van verschillende therapieën. In dat opzicht mag er nog wel wat aan de bewustwording van medici gebeuren.’

Werk aan de winkel

Haar boodschap vindt gehoor bij artsenorganisaties als de Orde van Medisch Specialisten. Schout: ‘Ook zij onderkennen dat er nog veel werk aan de winkel is. We trekken hierin echt samen op. Belangrijk is wel dat er voldoende kennis komt om alle voor- en nadelen van behandelingen goed af te kunnen wegen. En daar is weer onderzoek voor nodig. De artsenorganisaties kunnen vervolgens vanuit medisch oogpunt beschrijven wat verstandige keuzes zijn, ook in het licht van kostenbeheersing. Daarna is het aan dokters en patiënten samen om dat af te stemmen op de individuele situatie van de patiënt. Wil de patiënt goed mee kunnen praten dan is het wel belangrijk dat richtlijnen vertaald worden naar patiëntvriendelijke versies en zullen er bijvoorbeeld keuzehulpen moeten komen.’ Alles bij elkaar een forse klus waar de komende jaren veel partijen druk mee zullen zijn.

Logische coalitie

Schout spreekt in dit opzicht van een ‘logische coalitie’ tussen artsen- en patiëntenorganisaties. ‘We gaan allemaal voor goede en betaalbare zorg. Dat is ook afgesproken met het ministerie en zorgverzekeraars in bijvoorbeeld het Hoofdlijnenakkoord Medisch Specialistische Zorg. Als patiëntenvereniging willen we niet dat premies stijgen of dat het basispakket verder uitgekleed wordt. Dat betekent dat we vooral moeten kijken naar de effectiviteit van behandelingen. Er wordt nog teveel geld uitgegeven aan zorg die niet zinvol is. Het is de taak van ons allemaal om daar een eind aan te maken. Daar werken we als patiëntenorganisatie graag aan mee. Ik hoop dat we over een jaar of tien jaar van heel veel behandelingen weten of en onder welke voorwaarden ze effectief zijn en wat er de voor- en nadelen van zijn. Dan valt er in de behandelkamer ook echt samen te beslissen!’ 

Tekst: Marcel Senten
Foto: Marijn van Zanten