Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Specialisten maken zich hard voor Verstandig Kiezen

‘De kwaliteit van je werk gaat omhoog’

Er is nog veel mogelijk om de zorg te verbeteren. En het kan vaak zonder extra geld. De medisch specialisten gaan er hun schouders onder zetten. Door in spreekkamers samen met de patiënt verstandiger te kiezen.

Onderzoek wijst al jaren uit dat voor diverse behandelingen alternatieven bestaan die in veel gevallen én beter én goedkoper zijn. ‘We moeten er goed over nadenken of de keuzes die we nu maken wel altijd zo verstandig zijn’, zegt dr. Marcel Daniëls, voorzitter van de Raad van Kwaliteit van de Orde van Medisch Specialisten (OMS). ‘Daarom starten we samen met de wetenschappelijke verenigingen en ZonMw de campagne Verstandig Kiezen. Wat ik zou willen is dat het over drie tot vijf jaar standaardpraktijk is dat in het gesprek tussen arts en patiënt alle behandelopties besproken worden met alle daarbij horende voors en tegens. Dat moet leiden tot een gezamenlijk besluit over de voor die patiënt in die situatie meest geëigende behandeling. Het gaat om shared decision making, of in goed Nederlands: samen beslissen.’

Hippocrates

‘Je kunt je afvragen, moet dat dan niet al?’ vervolgt Daniëls. ‘Ja natuurlijk zeg ik dan, al sinds de eed van Hippocrates. Alleen gebeurt het nog te weinig. Dat willen we met de campagne veranderen. En natuurlijk hoort bij al die voors en tegens ook het kostenaspect een plaats te krijgen. We zeggen niet: dat is te duur, dus dat doen we niet, maar verstandig gebruik maken van de beschikbare middelen hoort bij het medisch handelen. De praktijk wijst overigens uit dat ook patiënten hier rekening mee willen houden. Kwaliteit van zorg en kostenbeheersing kunnen hand in hand gaan, daar is genoeg overtuigend bewijs voor.’

Verstandige Keuzes

Er is al veel informatie over de voor- en nadelen van verschillende behandelopties. Deze is onder andere terug te vinden in richtlijnen. Maar de vertaalslag naar de dagelijkse praktijk kan nog beter.

Daniëls: ‘Daarom hebben we, als onderdeel van de campagne Verstandig Kiezen, samen met wetenschappelijke verenigingen Verstandige Keuzes ontwikkeld. Hiermee kan in de spreekkamer richting gegeven worden aan passende zorg. De eerste, over lage rughernia’s is inmiddels beschikbaar. Tijdens het congres ‘Sturen op gepaste zorg’ in april presenteren we de Verstandige Keuzes van drie andere wetenschappelijke verenigingen. Daarin staat, per specialisme of per aandoening, kort en bondig beschreven welke behandeling op welk moment voor welke patiënt de beste resultaten geeft en welke behandelingen wellicht minder opportuun zijn.’

‘Misschien moeten er wel meerdere gesprekken komen’

Volle wachtkamers

Een diepergaand gesprek tussen arts en patiënt over alle behandelopties kost natuurlijk wel tijd. Dat zal met de vaak overvolle wachtkamers geen sinecure zijn. Daniëls: ‘Misschien moeten er ook wel meerdere gesprekken komen, zodat iedereen meer tijd heeft om er over na te denken. Ongetwijfeld zit daar een kostenplaatje aan vast. Maar wat willen we nou? De kwaliteit van zorg gaat omhoog, patiënten en artsen zijn tevredener over hun onderling contact en de kans is groot dat door het vermijden van onnodige zorg de kosten juist beperkt worden.’

Praktijkvariatie

Een ander onderwerp dat Daniëls met de campagne Verstandig Kiezen wil aanpakken is de praktijkvariatie. Cijfers wijzen uit dat er soms regionale verschillen zijn in de gekozen behandelingen. Gegevens van onder andere de zorgverzekeraars laten zien dat waar in de ene regio een bepaalde kwaal wordt verholpen met bijvoorbeeld operaties, in een andere regio voor dezelfde kwaal vooral rust en fysiotherapie wordt geadviseerd. Samen met patiëntenorganisaties en zorgverzekeraars wil de Orde van Medisch Specialisten dergelijke verschillen opsporen en duiden. ‘Natuurlijk kunnen we sommige verschillen verklaren doordat in een bepaalde regio bijvoorbeeld een jongere of juist oudere populatie is’, zegt Daniëls. ‘Maar waar de praktijkvariatie niet zomaar verklaard kan worden hebben we een punt van aandacht. Misschien is er onduidelijkheid over de richtlijnen of misschien worden de richtlijnen in het ene ziekenhuis beter opgevolgd dan in het andere. Dan moeten we daar aan werken.’ 

Meer evaluatieonderzoek

De laatste pijler van Verstandig Kiezen gaat over het onderzoek dat nodig is om te bepalen welke behandeling, voor wie, wanneer het beste is. Dergelijk onderzoek wordt onder andere uitgevoerd binnen het ZonMw-programma doelmatigheidsonderzoek en is nodig als basis voor de Verstandige Keuzes. Daniëls: ‘Er ontbreekt voor veel logisch lijkende behandelingen nog altijd een goed bewijs van effectiviteit. We moeten meer informatie boven tafel krijgen zodat arts en patiënt een weloverwogen keuze kunnen maken. De wetenschappelijke verenigingen maken daarvoor prioriteitenlijsten, zodat we weten welk onderzoek op korte termijn nodig is. Het is mooi dat we daarbij ook samenwerken met de topklinische ziekenhuizen en de universitair medische centra. Uiteraard is er wel geld nodig voor dit onderzoek, iets dat zich op de langere duur zeker terugverdient.’ 

‘Dit is het moment om doelmatiger te gaan werken’

Meer plezier

Volgens Daniëls denken vandaag de dag ook artsen na over de kosten van de zorg. ‘We leven in een andere tijd. De bomen groeien niet meer tot aan de hemel. Iedereen weet dat en iedereen snapt dat. Dus dit is het moment om doelmatiger te gaan werken. Dat realiseren dokters zich heel goed. Ook als het uitvoeren van minder verrichtingen consequenties heeft voor de inkomsten van het ziekenhuis of de arts, is het van groot belang om te kijken wat dit uiteindelijk oplevert. Je krijgt als arts een beter contact met je patiënt, de kwaliteit van je werk gaat omhoog en dat maakt je werk plezieriger. Dat is ook veel waard!’

Optimisme

‘Wat ik zeer bemoedigend vind, is dat ik overal een gedeeld optimisme tegenkom,’ zegt Daniëls. ‘Het is een proces waarbij we met zijn allen dezelfde kant op gaan. Iedereen snapt dat er meer zorgevaluatie nodig is en dat we daar van moeten leren. Iedereen is voorstander van shared decision making. Overal ontstaan initiatieven om doelmatiger te werken. Op 17 april staan we met zijn allen op het congres Gepaste Zorg. Daar zullen we meer vertellen over de campagne Verstandig Kiezen en kunnen zorgprofessionals leren van elkaars ervaringen. Het belangrijkste is dat we met elkaar in gesprek blijven over de vraag hoe we samen met patiënten individueel goed passende behandelplannen kunnen maken, zonder onnodige zorg en zonder onnodige kosten. Dat is het belangrijkste doel van de campagne Verstandig Kiezen.’

Tekst: Marcel Senten
Foto: Marijn van Zanten