Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Behandelingen alvleesklierkanker vergeleken

Minder hinder van metalen stent

Peter Siersema is hoogleraar gastro-enterologie in het UMC Utrecht. Met subsidie van ZonMw bestudeerde hij de kosteneffectiviteit van verschillende stents voor patiënten met alvleesklierkanker.

Kosteneffectiviteit van stents? Waar gaat dit over?

‘Bij veel patiënten met alvleesklierkanker drukt de tumor de galwegen dicht. Daardoor kan de gal niet weg en dat lijdt tot ernstige klachten, zoals pijn, ontstekingen, koorts en spijsverteringsproblemen. Omdat de galzouten zich ook in de huid ophopen worden patiënten geel en kunnen ze erge jeuk krijgen. Een operatie kan een oplossing bieden, maar een beter alternatief is het plaatsen van een stent, een buisje, in de galgang, zodat de gal weer naar de darm stroomt en klachten verdwijnen. Wij onderzochten het effect van verschillende typen stents.’

Alvleesklierkanker komt niet erg veel voor en wat kost nou zo’n buisje? 

‘In Nederland komen elk jaar zo’n 1.500 patiënten met alvleesklierkanker bij de dokter. Zestig procent wordt niet meer beter. Ik denk dat we bij hen jaarlijks tenminste 1.000 buisjes plaatsen via de slokdarm en de maag. Je wilt deze patiënten zo min mogelijk belasten in de laatste fase van hun leven, dus wil je niet dat zo’n stent dichtslibt, de klachten toenemen en ze opnieuw naar het ziekenhuis moeten.

Al een jaar of 20 bestaan er massieve kunststof buisjes van ruim 3 millimeter doorsnede, met aan de buitenkant een paar weerhaakjes zodat ze in het weefsel blijven zitten. Ze kosten zo’n 90 euro. Dat is relatief goedkoop, maar het nadeel is dat ze behoorlijk snel verstoppen. Soms al na een week, soms na drie maanden. Dat is vervelend, zeker als je misschien geen half jaar meer te leven hebt.

Er bestaan ook metalen breiwerkjes die zich tot een buisje kunnen ontvouwen met een grotere diameter van 10 millimeter. Ze zijn er met en zonder beschermend kunststof laagje en ze drukken zich vast in de wand van de galgang. Omdat ze drie keer zo breed zijn als de plastic buisjes, verstoppen ze minder snel. Ze kosten echter wel minstens 900 euro per stuk.’

Op de totale kosten van de ingreep maakt dat toch niet zoveel uit?

‘Dat zou je zeggen. We wisten al dat de metalen stents het beter doen dan de plastic buisjes, maar niet hoeveel beter. Op de kosten van de Nederlandse gezondheidszorg maakt die 800-1.000 euro extra per stent niet zoveel uit, maar als afdelingshoofd in een ziekenhuis, waar we ongeveer 75 van deze ingrepen per jaar doen, voel ik wel de druk om de beste zorg zo goedkoop mogelijk te geven. Dan is er de neiging om de goedkope plastic buisjes te plaatsen. Maar is dat ook op de lange termijn voordeliger? Wij hebben nu onderzocht wat de meest kosteneffectieve behandeling is, waarbij de kwaliteit van leven van de patiënt centraal staat.’

Wat hebben jullie onderzocht?

‘Met 18 Nederlandse ziekenhuizen onderzochten we 219 patiënten met alvleesklierkanker die in aanmerking kwamen voor een stent. Die werden verdeeld over 3 groepen: plastic buisjes en metalen stents met en zonder kunststof hoesje. De plastic buisjes blijven gemiddeld 172 dagen open, de metalen stents zo’n 290 dagen. Gemeten over ruim 3 maanden na plaatsing, functioneerde 40 procent van de plastic buisjes niet meer en 17 procent van de metalen stents. De kosten die gemoeid zijn met het plaatsen, een eventuele herplaatsing en ziekenhuisopname ontlopen elkaar vrijwel niet wat betreft de verschillende stents. Die liggen in totaal rond de 7.000 euro. Met een plastic buisje bespaar je in het begin een beetje geld, maar dat ben je in de loop der tijd weer kwijt omdat de plastic stent vaker niet goed werkt. Dat geldt vooral voor patiënten bij wie voor de tweede keer een buisje was geplaatst.’

Het maakt dus niet zoveel uit.

‘Niet wat betreft de kosten. Dat ligt echter anders voor de kwaliteit van leven van patiënten. Het type stent beïnvloedt niet hun overleving, maar wel hun kwaliteit van leven. Met dagboekjes en interviews hebben we dat bepaald. Vooral wat betreft hun fysieke en emotionele functioneren doen patiënten met een metalen stent het beter dan zij die een plastic buisje kregen. Dat geldt voor iedereen en niet alleen voor patiënten die korter dan 3 maanden leven, zoals vaak wordt gedacht.’

En nu?

‘Ons advies is dus om bij alle patiënten met alvleesklierkanker een metalen stent te plaatsen, al dan niet met een kunststof hoesje. Een plastic buisje lijkt voordeliger, maar is dat niet en vermindert wel de kwaliteit van leven van de betreffende patiënten. Ik vind dat dit soort onderzoek vaker moet worden gedaan. Ook over afdelingen heen. Soms vinden op de ene afdeling besparingen plaats, maar worden elders kosten gemaakt. Het is raar dat daarmee geen rekening wordt gehouden. Dit soort onderzoek brengt dat aan het licht. Het lijkt hier te gaan om de kille financiële cijfers, maar feitelijk staan juist de patiënten centraal. Hun hogere kwaliteit van leven dient de doorslag te geven.’

Tekst: Maarten Evenblij
Foto: UMC Utrecht

15 jaar doelmatigheidsonderzoek