Als vrouwen ongewild urineverlies hebben, valt er in veel gevallen iets aan te doen. Een team van het UMCG maakte de app URinControl waarmee vrouwen zelf de behandeling kunnen doorlopen. De app is effectief, goedkoop én nu al zeer gewild, vertelt huisarts en onderzoeker Marco Blanker.

Het is een veelvoorkomend probleem. Maar liefst 1 miljoen vrouwen heeft in meerdere of mindere mate last van ongewild urineverlies. ‘Variërend van zeer ernstig tot even druppelen’, vertelt Marco Blanker, huisarts in Zwolle en epidemioloog aan het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Met een team van de afdeling huisartsgeneeskunde van het UMCG en de Rijksuniversiteit Groningen ontwikkelde hij de app URinControl, waarmee vrouwen zelf de behandeling kunnen doorlopen.

Veel vrouwen denken dat urineverlies niet te verhelpen valt. Hoe komt dat?

‘Het is een taboeonderwerp waar vrouwen veelal niet met elkaar over praten. Ook gaan ze vaak niet naar de huisarts. Bovendien hebben vrouwen van jongs af aan al honderden keren de reclames voor inlegkruisjes gezien, die ze vertellen dat je het probleem op die manier moet aanpakken. Zodra het moment daar is, kopen ze inlegkruisjes. Eigenlijk zouden we een sticker op dat incontinentiemateriaal moeten plakken met een verwijzing naar hulp.’

Hoe kan urineverlies verholpen worden?

‘Er zijn zeer effectieve behandelingen door of via de huisarts, of een geregistreerd bekkenfysiotherapeut. Bij aandrangincontinentie helpt het om de blaas te trainen, het plassen uit te stellen en bij aandrang afleiding te zoeken of aan iets anders te denken. Daarnaast is er inspanningsincontinentie, waarbij vrouwen wat urine verliezen als ze niezen, lachen of springen. Veel vrouwen zijn geholpen met een behandeling die bestaat uit het oefenen van bekkenbodemspieren.’

Wanneer dacht uw onderzoeksgroep aan een app om vrouwen te ondersteunen?

‘We hadden het idee al in 2014. Maar het kan jaren duren voor zo’n app gerealiseerd is. Van ZonMw hebben we subsidie gekregen zodat we aan de slag konden met het ontwikkelen van de app, waarmee we vrouwen de behandeling konden aanbieden.’

Werkt een app net zo goed als de zorg die huisartsen leveren?

‘Dat hebben we in de eerste fase van ons project onderzocht. Het bleek echter moeilijk om via huisartsen voldoende vrouwen te vinden die wilden deelnemen aan het onderzoek. Toen hebben we media zoals het Dagblad van het Noorden ingezet, én sociale media, met name betaalde advertenties op Facebook. Binnen een half jaar hadden we het vereiste aantal deelneemsters. In totaal hebben 262 vrouwen meegedaan, waarbij de helft de app gebruikte en de andere helft via de huisarts werd geholpen.’

Wat was de conclusie?

‘Bij beide groepen zagen we na 4 maanden duidelijk verbetering. De app is minstens even goed als hulp via de huisarts. Oefenen kun je elk moment van de dag doen, maar je moet eraan denken. De app heeft een reminder die heel handig is. Ook blijkt de app beduidend goedkoper omdat vrouwen het zelf doen. De besparing is gemiddeld 161 euro per persoon.’

‘We hoopten na 3 maanden zo’n 1000 deelneemsters te hebben. Maar dat streefgetal bereikten we al na enkele weken’

Het tweede project was bedoeld om te zorgen dat de app beschikbaar kwam. Hoe heeft u dat aangepakt?

‘Een van de eisen van ZonMw was dat we de app gratis beschikbaar moesten stellen en een duurzame financiering moesten vinden. Maar de zorgverzekeraars gaven niet thuis. Het is ons met een Verspreidings- en implementatieimpuls van ZonMw toch gelukt via het bedrijf Curavista, dat ook andere e-health apps aanbiedt. Het voordeel voor Curavista is dat het de gebruikers van hun platform een extra product kan aanbieden. Maar de data die via de app binnenkomen, worden geheel volgens de wettelijke richtlijnen verwerkt en gaan naar het UMC Groningen om ons te helpen met verder onderzoek en verbetering. De data worden dus niet gebruikt door Curavista.’

Samen met Curavista heeft u de app herbouwd. Waarom?

‘Nadat vrouwen feedback hadden gegeven en we met zorgverleners spraken, hebben we de app aangepast. Ook om vrouwen nog meer te stimuleren op een hoger niveau te komen. Zo kunnen deelneemsters “prijzen” winnen. Het blijkt dat het krijgen van een sticker en het vullen van de “prijzenkast” invloed heeft. De app is nu stimulerender, mooier en ik denk ook effectiever. Met antwoorden op vragenlijsten voor de start en na 3 maanden willen we voorspellen bij wie de app effectief is, om later nieuwe gebruikers vooraf beter te kunnen informeren.’

Hoe heeft u bekendheid aan URinControl gegeven?

‘We hebben echt vanuit een “marketing-gedachte” gewerkt om de app aan de vrouw te brengen. Het is pas geslaagd als zij URinControl daadwerkelijk gebruiken. Zo hebben we een hele mediastrategie bedacht. Op 13 april hebben we in een artikel in De Telegraaf het grote publiek laten weten dat de app er is. Op televisie besteedde Editie NL er aandacht aan. We merkten dat media-aandacht voor enorme belangstelling zorgde. Toen in de Volkskrant het artikel over URinControl stond, kregen we een bericht van Curavista: Marco, wat gebeurt er allemaal! Zoveel respons kwam er. Ook hebben we sociale media ingezet. Het is mooi als je samen met anderen werkt, want zo bereik je meer mensen.’

Waar kunnen vrouwen de app vinden?

‘Bij Gezondheidsmeter.nl. en thuisarts.nl staan links naar de app. Ook hebben we een speciale website URinControl.online. Vrouwen kunnen kosteloos een account aanmaken en de behandeling doorlopen.’

Wat is het resultaat?

‘We hoopten na 3 maanden zo’n 1000 deelneemsters te hebben. Maar dat streefgetal bereikten we al na enkele weken. In de eerste 3 maanden maakten 3000 vrouwen een account aan. Zo is er met de app dus al 3 ton bespaard. Kun je nagaan hoeveel kosten er worden bespaard als 1 miljoen vrouwen de app gaan gebruiken en hoeveel narigheid er dan wordt verholpen.’


Tekst: Tjitske Lingsma
Foto: Rick Kloekke
Publicatiedatum: 29 september 2021

Onderzoek naar doelmatigheid

De studie naar URinControl is gefinancierd vanuit het ZonMw-programma DoelmatigheidsOnderzoek. Projecten in dit programma bieden inzicht in welke behandeling het meest effectief is en tegen welke kosten. Voor de vervolgstudie naar de invoering van de app verstrekte ZonMw een Verspreidings- en Implementatie Impuls.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website