Zorgverzekeraar De Friesland gaat dansen vergoeden voor mensen met de ziekte van Parkinson. Dat is groot nieuws. Voor het eerst erkent een zorgverzekeraar kunst als een vorm van ‘therapie’. Dansen bevordert de stabiliteit, versterkt de spierkracht, en activeert het brein. Met het besluit van De Friesland krijgen dansers officieel en structureel een rol in de zorg.

Ook zangers, acteurs, schilders en beeldhouwers helpen ouderen fit, gezond en actief te blijven. Nu nog altijd op projectbasis en tijdelijk gefinancierd uit een fonds. Jammer; ook zíj verdienen structurele vergoeding. Er zijn bijvoorbeeld dichters die schoonheid zien in de woorden van mensen met dementie. Ze gaan met hen dichten, en organiseren poëzieavonden. Ze zetten mensen met dementie in hun kracht.

Meedoen

Kunst raakt je emoties. Het brengt je in contact met elkaar en je groeit ervan. Dat blijkt uit ons onderzoek naar de waarde van kunst voor ouderen. Wij volgden zo’n 20 kunstinitiatieven, ook voor gezonde ouderen die zelfstandig thuis wonen. Het ging om participatieve kunst: kunst waar je aan meedoet. Gelijkwaardig meedoen is de belangrijkste component voor het succes.

Zingen met een mantelzanger

Tijdens dit onderzoek ben ik bevriend geraakt met Franc, een zeer ervaren muzikant. Hij heeft dementie en zingt nu in een participatiekoor. Niet 'Een karretje op de zandweg reed', maar de Matthäus-Passion. Hij zingt samen met een mantelzanger, die tevens checkt of de bladmuziek niet ondersteboven op de muziekstandaard staat. Voor Franc staat de doornenkroon van Christus voor het stigma op mensen met dementie. Hij verwerkt zo óók zijn ziekteproces.

Arts for Health

Veel kunstenaars hebben zorg-ethische kwaliteiten. Ze zijn aandachtig, hebben oog voor een ander en voelen aan waar behoeften liggen. Tegelijkertijd zie ik participatieve kunst nadrukkelijk niet als therapie voor een ziekte of gebrek, maar als de vervulling van een levensbehoefte. De tijd is rijp voor een nieuwe studierichting: Arts for Health. Ik zie voor me dat kunstacademies en conservatoria zo’n opleiding gaan ontwikkelen voor kunstenaars. En dat sociaalwerk- en zorgopleidingen kunst gaan integreren in hun onderwijs.

Vrije expressie

Ik hoop dat zorgorganisaties, gemeenten en zorgverzekeraars op hun beurt vertrouwen hebben in de waardevolle bijdrage van kunstenaars en dat ze gaan nadenken over structurele financiering. De dansvergoeding van zorgverzekeraar De Friesland is een eerste begin. De medische dossiers worden even gesloten, en maken ruim baan voor creativiteit en vrije expressie. Je zult zien hoe ouderen daarvan opknappen.



Tineke Abma is directeur-bestuurder van Leyden Academy on Vitality and Ageing, bijzonder hoogleraar ouderenparticipatie aan het LUMC en hoogleraar participatie & diversiteit in Amsterdam UMC. Met financiering van ZonMw onderzocht ze de impact van kunst in de langdurige zorg en ondersteuning vanuit het perspectief van ouderen zelf, maar ook van kunstenaars, zorgmedewerkers en beleidsmakers.

Foto: Privécollectie Tineke Abma
Publicatiedatum: 29 september 2021
 
 

Meer informatie

ZonMw-programma Kunst en cultuur in de Langdurige zorg en ondersteuning

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website