Met het programma Sportimpuls zijn meer mensen – ook kwetsbare groepen – gaan bewegen en sporten. Lichamelijk actief zijn is niet alleen goed voor hun gezondheid, maar brengt ook plezier en nieuwe sociale contacten. ‘Je moet mensen verleiden met iets wat ze leuk vinden.’

Bij de Dansfabriek in Nieuwegein dansen de ouderen niet op oubollige nummers, maar juist op pittige muziek. Ze krijgen ook serieus les. ‘Ik zeg altijd: op donderdagochtend ben ik voor niemand thuis. Dan ga ik naar de dansschool’, vertelt Bep van Kouwen in een interview in het digitale magazine over Sportimpuls. Toen ze zich op de sportschool niet meer zo thuis voelde tussen al die jonge meiden, nam een buurvrouw haar mee naar De Dansfabriek. Op haar beurt neemt ook Van Kouwen mensen mee. Met haar 74 jaar is ze een van de oudsten van haar dansgroep, maar onlangs meldde zich een man van 90 jaar.

Bewegingsarmoede

De Dansfabriek is een van de 1000 projecten die subsidie hebben gekregen van Sportimpuls. Dit programma begon in 2012 als onderdeel van het VWS-programma Sport en Bewegen in de Buurt om sport- en beweegstimulering te ondersteunen. ‘Bewegingsarmoede is een van de grootste risicofactoren voor de gezondheid en wordt schromelijk onderschat’, vertelt Frits Oosterveld, lector gezondheid & bewegen aan hogeschool Saxion en voorzitter van de programmacommissie die de subsidieaanvragen voor Sportimpuls-projecten beoordeelde. Roken staat nummer één op de lijst van gezondheidsrisicofactoren, direct gevolgd door te weinig of niet bewegen. Oosterveld verwijst naar een studie in The Lancet waaruit blijkt dat vroegtijdig overlijden als gevolg van een chronische ziekte in 25% van de gevallen enkel te wijten is aan onvoldoende fit zijn en bewegingsarmoede. ‘Voldoende bewegen is evident belangrijk’, zegt hij.

Foto Frits Oosterveld
Frits Oosterveld

Kwetsbare groepen

Bij Sportimpuls werken lokale publieke en private partners zoals gemeenten, sportverenigingen, aanbieders van beweegactiviteiten, de zorg, welzijn, scholen en professionals samen om in dorpen en wijken bewegen te bevorderen. In de beginjaren was Sportimpuls breed opgezet, vertelt Oosterveld. Het programma richtte zich op iedereen van 0 tot 100 jaar. De focus verschoof uiteindelijk meer naar kwetsbare groepen, zoals jeugd met overgewicht en kinderen uit armere gezinnen. Vanaf 2018 kwamen er mensen met een beperking, chronisch zieken en ouderen bij. ‘Het gaat om mensen die op de drempel staan en een zetje nodig hebben om hen aan het bewegen te krijgen’, legt Oosterveld uit. Wat bij dat zetje belangrijk is, is de ‘gepersonaliseerde benadering’, zegt hij. ‘Je moet goed nadenken over wat aansluit bij de wensen van mensen. Je moet hen verleiden met iets wat ze leuk vinden.’

Pubers

Ook leerlingen op een vmbo-school in een achterstandswijk in de Haarlemmermeer hadden extra hulp nodig. Oosterveld: ‘Kinderen uit gezinnen met ouders die hogere inkomens hebben, zitten wel op hockey. Maar dat geldt niet voor kinderen uit armere gezinnen. Als ze jonger zijn, zitten ze nog wel bij een sportvereniging. Maar als ze 14 worden, vraagt de school veel van hen. Ook hebben ze op zaterdag een baantje en vinden ze andere dingen zoals computers interessanter.’
‘Als jongeren de gebruikelijke sport niet cool vinden, kun je ze helpen iets te vinden wat ze wél fancy vinden, zoals klimmen of urban gamen’

In de Haarlemmermeer namen ze bij alle leerlingen een fit-test af. Met jongeren die weinig bewogen, werden kennismakingsgesprekken gevoerd. Daarna volgden ‘motiverende interviews’ om te zien wat ze leuk zouden vinden. Vervolgens mochten de leerlingen allerlei sporten uitproberen. Het is belangrijk dat projecten aansluiten bij de belevingswereld van pubers. ‘Als ze de gebruikelijke sport muf en niet cool vinden, kun je ze helpen iets te vinden wat ze wél fancy vinden, zoals klimmen of urban gamen. Dan heb je wel succes bij jongeren’, zegt Oosterveld. Hij verwijst naar de rage die Pokémon GO een paar jaar geleden was. Massaal trokken jongeren er op uit om een pokémon te vangen, en kwamen in beweging.

Kracht

De grote kracht van Sportimpuls is de inzet van mensen uit de praktijk, van sporttrainers, welzijnswerkers, buurtsportcoaches tot pedagogisch medewerkers. Het gaat om ‘aanpakkers’ die mensen kunnen ‘enthousiasmeren en optreden als projectleider’, zegt Oosterveld. Ook ZonMw-programmamanager Annemieke Bekkers wijst op het belang van praktijkmensen. ‘Met hun gemeente zochten zij naar manieren om jong en oud letterlijk en figuurlijk in beweging te krijgen. Ze werkten aan lokaal sport- en beweegaanbod op maat, dichtbij de mensen.’

Winst

Oosterveld is enthousiast over de resultaten. ‘We hebben met Sportimpuls geleerd dat je succes boekt als je met professionals samenwerkt om mensen te laten bewegen. De deelname aan fysieke activiteiten neemt toe en bewegingsarmoede neemt af’, aldus Oosterveld. Het betaalt zich uit. Een investering van 1 euro levert een winst op die 3 maal groter is omdat de gezondheid wordt bevorderd en er minder zorgkosten zijn. ‘Bovendien biedt het mensen plezier en een andere sociale omgeving’, aldus Oosterveld.

Borgen

De activiteiten moeten nu worden geborgd, waarbij de lokale overheid het voortouw moet nemen om een infrastructuur op te zetten, stelt Oosterveld. Hij pleit ervoor dat ook andere partijen investeren. ‘De gemeenten betalen verenigingen en professionals om deze activiteiten te doen, maar de winst komt niet bij de gemeenten. Het zijn de burgers die er direct baat bij hebben, én de zorgverzekeraars omdat de zorgkosten lager zijn.’ Oosterveld roept met name zorgverzekeraars op ook een rol te spelen. ‘Als zorgverzekeraars in wijken met een lage economische positie veel polissen hebben afgesloten, zouden ze met gemeenten moeten gaan praten om te zien wat zij kunnen bijdragen aan activiteiten om mensen te helpen in beweging te komen. Een actievere en gezondere samenleving is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid.’


Tekst: Tjitske Lingsma
Foto:  Nationale Beeldbank - Jan Kranendonk (hoofdbeeld), Frits Oosterveld: Sietske Raaijmakers
Publicatiedatum: 21 april 2021

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website