Stamceltransplantatie, een behandeling voor onder andere kinderen met leukemie, kan leiden tot problemen in de afweer. Ter voorkoming krijgen patiënten het medicijn anti-thymocyten globuline, dat echter bijwerkingen heeft. Onderzoekers van het UMC Utrecht ontwikkelden een doseerbeleid op maat.

Stamceltransplantatie (SCT) is een behandeling voor verschillende levensbedreigende ziektes bij kinderen, waaronder leukemie. Hoewel stamceltherapie de laatste jaren steeds veiliger is geworden, kan na de transplantatie door een afweerreactie afstoting of transplantatieziekte optreden, met soms overlijden tot gevolg. Ter voorkoming van deze afweerreactie worden patiënten vóór de stamceltransplantatie behandeld met anti-thymocyten globuline (ATG). Vooral grotere kinderen ondervinden echter veel bijwerkingen van het medicijn. Doordat met name de T-lymfocyten (witte bloedcellen die een belangrijke rol spelen in de afweer) na de behandeling minder goed herstellen, is er kans op infecties en terugkeer van de leukemie.

Model voor geneesmiddelengedrag

Onderzoekers van het UMC Utrecht zochten naar de optimale dosering van ATG, die een minimale kans op transplantatieziekte en afstoting combineert met een maximale kans op immuniteitsherstel. Aan de hand van bestaande indicatoren voor immuniteitsherstel in patiëntengroepen maakten zij een model waarin alle effecten van blootstelling aan ATG onderzocht konden worden. Met dit zogenaamde farmakokinetisch model konden de effecten van het standaard ATG-doseerbeleid voor een groep virtuele patiënten beschreven worden.

Betere overlevingskans

De onderzoekers bekeken hoe het gewicht en het aantal T-lymfocyten van de kinderen samenhing met overleving, immuniteitsherstel en gevallen van afstoting. Uit de simulatie bleek een te hoge blootstelling aan ATG te leiden tot een traag herstel van T-lymfocyten. Daarnaast hadden kinderen met vroeg herstel van T-lymfocyten een grotere kans de stamceltransplantatie te overleven. Op basis van de simulatie stelden de onderzoekers nieuwe doseeradviezen op.

Geïndividualiseerd doseerbeleid

Het geïndividualiseerde doseerbeleid werd vervolgens toegepast in een studie in het UMC Utrecht, het LUMC, het Great Ormond Street Hospital in Londen en het Royal Manchester Children’s hospital. Het nieuwe ATG-doseeradvies leidt tot een verbeterd immuniteitsherstel en betere overlevingskansen na stamceltransplantatie, concluderen de onderzoekers. Het nieuwe doseeradvies wordt gebruikt in (inter-)nationale behandel- en onderzoeksprotocollen voor SCT bij leukemie, waaronder die van de Children’s Oncology Group. Daarnaast wordt nu onderzocht in hoeverre volwassen patiënten baat hebben bij een geïndividualiseerd doseeradvies.


Project: Exposure to the biological Anti-Thymocyte Globulin (ATG) and reconstitution of the immune system in children receiving allogeneic-Hematopoietic Stem Cell Transplantation (HSCT): Towards individualized dosing to improve survival
Projectleiders: Jaap-Jan Boelens, UMC Utrecht, polikliniek immunologie
Programma: Goed Gebruik Geneesmiddelen, projectnummer 113202006

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website