Het ideaal van actieve vaders is in de praktijk nog niet duidelijk terug te zien. Ook in de verloskundige zorg richten professionals zich vooral op de zwangere vrouw. Om aanstaande vaders en verloskundigen te ondersteunen, is er nu de Centering Partnermodule. TNO-onderzoekster Nicole van Kesteren nam hem onder de loep.

De Centering Partnermodule is een aanvulling op het bewezen effectieve prenatale groepszorgmodel CenteringPregnancy en richt zich speciaal op vaders. TNO onderzocht de inhoud en de invoering van de module, in samenwerking met Stichting Centering. ‘Want hoewel de Centering Partnermodule is ontwikkeld op basis van een behoefte in de praktijk, verloopt de invoering niet vanzelf’, zegt TNO-onderzoekster Nicole van Kesteren.

Wat is CenteringPregnancy?

‘CenteringPregnancy is groepsgewijze verloskundige zorg. De individuele controles maken plaats voor 10 groepssessies van 2 uur. In elke groep zitten 8 tot 12 vrouwen die in dezelfde periode zijn uitgerekend. Elke sessie begint met korte individuele zwangerschapscontroles, daarna volgt het groepsgesprek over verschillende thema’s, zoals een gezonde leefstijl, de bevalling en de kraamtijd.’

Nicole van Kesteren.
Nicole van Kesteren

Wat houdt de Centering Partnermodule in?

‘De Centering Partnermodule bestaat uit 2 sessies binnen het normale programma van CenteringPregnancy. De partners komen dan mee, om hun betrokkenheid bij de zwangerschap en de geboorte van hun kinderen te bevorderen. De verloskundige kan daarvoor eventueel een vadercoach inschakelen. In de eerste sessie gaat het om: wat is bevallen precies en welke rollen kun je daarbij als vader innemen? In de tweede sessie gaat het over wat voor vader je wilt zijn en welke impact het krijgen van een kind heeft op jou persoonlijk en op je relatie.’

Welke inzichten biedt uw onderzoek over de inhoud van de module?

‘We hebben hem samen met een aantal vadercoaches, verloskundigen en experts beoordeeld en onze aanbeveling is om de module meer “gendertransformatief” te maken. Dat betekent dat gendernormen worden aangepakt. Genderrollen blijven overeind – de zogenoemde hokjes als ‘man’ en ‘vrouw’, ‘vader’ en ‘moeder’ – maar er wordt ingezet op vergroting van de mogelijkheden om deze rollen in te vullen op een positieve, diverse en gelijkwaardige manier. Zo komt er meer ruimte voor een gezamenlijke invulling die anders is dan de heersende normen. Iedereen kan de rol pakken die bij hem of haar past. Als je er als partners maar samen over communiceert. Je kunt deelnemers aan de module bijvoorbeeld veel bewuster laten reflecteren op wat de mogelijke rollen zijn en wat ze zelf willen. Zo maak je expliciet wat vaak impliciet blijft, normaliseer je het en creëer je meer ruimte voor diversiteit.’

Waarom is dat belangrijk?

‘In onze maatschappij is er steeds meer aandacht voor het bevorderen van vaderbetrokkenheid, onder andere vanwege de gezondheidsvoordelen die dit oplevert voor beide ouders en hun kind. Zo ontwikkelen kinderen met een vader die meer betrokken is bij hun opvoeding betere cognitieve en sociaal-emotionele vaardigheden, zijn zij gezonder en hebben ze minder kans op probleemgedrag.’

‘Zowel vaders als verloskundigen zien het liefste dat de partnermodule door een vadercoach wordt gegeven’

Waarom verloopt de invoering van de module niet vanzelf?

‘Om daarachter te komen hebben we bekeken wat de bevorderende en belemmerende factoren zijn om de module in te voeren in de praktijk. Hiervoor hebben we binnen 4 verloskundigenpraktijken de implementatie gevolgd. We zagen dat er bijvoorbeeld niet altijd genoeg geld is om een vadercoach in te huren. Of dat verloskundigen onvoldoende begeleiding ervaren bij het gebruik van de module, of dat het ze te veel tijd kost. Niet alle verloskundigen die de partnermodule-training hadden gevolgd, gaven de module daadwerkelijk.’

Vinden verloskundigen het betrekken van de vader dan wel belangrijk genoeg?

‘Het merendeel van de verloskundigen ziet dit wél als hun taak, dus daar ligt het niet aan. Wel ervaren ze soms een drempel bij vaders. Ze vinden het dan best moeilijk om vaders gemotiveerd te krijgen om mee te doen. Terwijl als die vaders eenmaal meedoen, ze heel enthousiast zijn. Dat is ook goed voor de verhouding tussen verloskundige en vader.’

Hoe motiveer je vaders om mee te doen?

‘Dat hebben we gevraagd aan vaders, moeders en verloskundige zorgverleners via online vragenlijsten en interviews. Belangrijk verbeterpunt is dat de verloskundige de vader rechtstreeks benadert, dus niet via de moeder. Voor vaders is het ook belangrijk dat de voordelen van deelname expliciet worden gemaakt. Een andere belangrijke bevinding is dat zowel vaders als verloskundigen het liefste zien dat de partnermodule door een vadercoach wordt gegeven.’

Wat is nu de volgende stap?

‘Stichting Centering gaat aan de slag met de resultaten van het onderzoek. Daarnaast is vaderbetrokkenheid niet alleen een relevant thema voor de verloskundige zorg, maar ook voor andere organisaties die betrokken zijn bij de zorg en opvoeding van kinderen. Dat is terug te zien in bijvoorbeeld de werkplaats SAMEN, een leernetwerk rondom vaderschap. Ook inventariseert TNO best practices rondom vaderbetrokkenheid en onderzoeken we wat er nodig is om vaders meer te betrekken bij de zorg voor hun kinderen.’


Tekst: Denise Hilhorst
Foto:  Shutterstock / Privécollectie Nicole van Kesteren
Publicatiedatum: 19 februari 2021

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website