Patiënten met een ernstige botbreuk in hun been of voet moeten na de operatie doorgaans 3 maanden rust houden. Traumachirurg Martijn Poeze ontwikkelde met revalidatieartsen het nieuwe permissive weight bearing-protocol. Hierdoor zijn patiënten sneller op de been en kunnen zij beter functioneren. Bovendien levert het een kostenbesparing op.

Jaarlijks belanden er in Nederland zo’n 175.000 mensen met een botbreuk op de spoedeisende hulp. Bij complexe fracturen die doorlopen in de gewrichten, is een operatie met schroeven en plaatjes onvermijdelijk. En als die breuk ergens in de onderste extremiteiten – vanaf de heupkom tot de middenvoet – zit, dan volgt het advies 3 maanden rust te houden. Dit om te voorkomen dat de wond openspringt, er een infectie ontstaat en de platen en schroeven het niet houden. Martijn Poeze, hoogleraar traumachirurgie in het Maastricht UMC+, onderzocht of het mogelijk is al veel eerder te starten met belasten.

Wat was de aanleiding voor dit onderzoek?

‘We zijn altijd heel voorzichtig met deze patiënten geweest. We zagen op een gegeven moment enkele kleine studies, waarbij eerder belasten was uitgeprobeerd. De uitkomsten waren niet ongunstig. Daarom besloten we deze benadering eens grondiger uit te zoeken. Want als je mensen eerder aan het lopen krijgt, kunnen ze ook eerder participeren in werk en samenleving. Het zal tevens invloed hebben op de kosten.’

Martijn Poeze
Martijn Poeze, traumachirurg Maastricht UMC+

Hoe zijn jullie te werk gegaan?

‘We hebben eerst samen met revalidatieartsen van het revalidatiecentrum Adelante het zogenaamde permissive weight bearing-protocol opgesteld. Het doel hiervan is dat de patiënt direct na de wondgenezing leert het oude normale looppatroon terug te krijgen. Vaak bestaat de neiging na zo’n breuk vooral het goede been te belasten. De fysiotherapeut die het loopproces begeleidt, moet de van tevoren gedefinieerde rode vlaggen in de gaten houden, zoals roodheid van de wond, oedeem en pijnklachten. Als dergelijke problemen niet ontstaan, is het mogelijk de loopoefeningen langzaamaan uit te breiden. Eerst begint de patiënt met twee elleboogkrukken, dan met één zo’n kruk en ten slotte alleen een stok. In dit laatste geval is er in feite sprake van volledige belasting.’

Vervolgens hebben jullie het effect van dit protocol bij patiënten bestudeerd?

‘We hebben de werkwijze eerst geïmplementeerd bij de fysiotherapeuten, revalidatieartsen en traumachirurgen, zodat ze als één team op dit gebied samenwerken. De deelnemende ziekenhuizen in onze regio hebben in totaal 53 patiënten volgens het nieuwe protocol behandeld. Om het effect te kunnen meten, hebben we de resultaten daarvan vergeleken met die van eveneens 53 patiënten in enkele andere ziekenhuizen waar de conventionele rust nog steeds werd voorgeschreven.’

Wat waren de resultaten?

‘We hebben alle patiënten een half jaar gevolgd. Depermissive weight bearing-periode bleek 6 tot 12 weken in beslag te nemen. Van deze groep revalidanten kon 98 procent binnen drie maanden na de operatie al volledig belast lopen, terwijl dat in de controlegroep 55 procent was. Verder zagen we gelukkig geen verschillen in het aantal complicaties. Ook hebben we alle deelnemers na 2, 6, 12 en 26 weken via enquêtes gevraagd wat zij er zelf van vonden. Wat we zien, is dat de gerevalideerde patiënten significant beter scoren op het gebied van dagelijks functioneren en kwaliteit van leven.’

‘Doordat mensen minder zorgkosten maken en eerder werken, bespaar je per patiënt gemiddeld 500 euro’

Weten jullie wel zeker of de controlegroep zich aan de rust van 3 maanden heeft gehouden?

‘Iedereen moest zooltjes in de schoenen dragen, waarmee we precies de hoeveelheid belasting konden volgen. De patiënten die werden gemobiliseerd, deden dat veel meer en sneller maar bij de controlegroep zagen we toch ook veel deelnemers smokkelen en al eerder beginnen. Desalniettemin vonden we toch dat grote verschil.’

Zagen jullie ook dat permissive weight bearing leidt tot een betere botgenezing?

‘Daarop was ons onderzoek niet gericht. We vermoeden wel dat door lopen het bot beter doorbloed raakt en de spieren en banden sterker worden. Als dat inderdaad zo is, kun je aannemen dat het genezingsproces beter verloopt.’

En leverde deze aanpak de gehoopte kostenbesparing op?

‘We hebben naar de kosteneffectiviteit gekeken. Doordat mensen minder zorgkosten maken en eerder werken, bespaar je per patiënt gemiddeld 500 euro. Op jaarbasis heb je het in Nederland dan over ongeveer 8 miljoen euro besparing.’

Wat gaan jullie doen nu duidelijk is dat het protocol zeer effectief en kostenbesparend is?

‘We hebben samen met een implementatiemanager van ZonMw, dat ons onderzoek heeft bekostigd, een implementatieplan opgesteld. We gaan nu vol inzetten op een verandering van het bestaande beleid voor dit soort fracturen, zowel landelijk als internationaal. In Maastricht behandelen we al niet anders meer. Ook de andere ziekenhuizen die deelnamen aan ons onderzoek en ook de ziekenhuizen die deelnemers voor de controlegroep leverden, gaan nu langzaamaan over. Belangrijk is dat je deze verandering als team aanpakt, waarin zowel de revalidatie als de chirurgie is vertegenwoordigd. Alle neuzen moeten in dezelfde richting staan om te komen tot een optimaal effect van permissive weight bearing.’


Tekst: John Ekkelboom
Foto:  Shutterstock / Privécollectie Martijn Poeze
Publicatiedatum: 19 februari 2021

Onderzoek naar doelmatigheid
De studie naar de effectiviteit van het permissive weight bearing-protocol is gefinancierd vanuit het ZonMw-programma DoelmatigheidsOnderzoek. Projecten in dit programma bieden inzicht in welke behandeling het meest effectief is en tegen welke kosten.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website