Hoe kunnen apotheek, huisarts en patiënt ook tijdens de lockdown overleggen over medicatie? Apotheker Mark Slager vond een manier om beeldbellen mogelijk te maken voor zelfs de minst digivaardige patiënten (en huisartsen).

Al enkele jaren voert Mark Slager van apotheek Orion uit Amersfoort zogeheten polyfarmaciegesprekken. Hij praat dan met – veelal oudere – mensen die meerdere geneesmiddelen gebruiken, om te checken of alle medicatie nog zinvol is. In de regel voert óf de apotheker óf de huisarts zulke gesprekken. Slager doet dit sinds twee jaar met huisarts en patiënt. ‘Dat scheelt tijd en is efficiënter. Het is ook leuker. De huisartsen en ik leren veel van elkaar, en samen leren wij van de patiënt. In onze wijk wonen veel Turkse en Marokkaanse migranten. Het is handig dat zij gelijk hun mantelzorger kunnen meenemen.’ Van de huisartsen in de 3 wijken rond zijn apotheek doet ongeveer de helft mee aan deze gesprekken. ‘De rest moet nog worden overtuigd’, lacht Slager.

Geen webcam

Tijdens de eerste lockdown wilde de Amersfoortse apotheker de gesprekken voortzetten via beeldbellen. ‘Voor een deel van de patiënten was dat spannend omdat ze het nog nooit hadden gedaan. Ook sommige huisartsen hadden bezwaren, omdat ze geen webcam hadden bijvoorbeeld.’ Om dit soort obstakels te slechten vroeg Slager subsidie aan bij ZonMw om een implementatiecoach te kunnen inschakelen. Hij kreeg hulp van Waldemar Hogerwaard van Bureau Zorginnovatie. ‘Want je loopt continu tegen redenen aan waarom het niet gaat werken. Het was fijn om bij alle stapjes, van idee tot uitvoering, een coach te hebben die al veel ervaring had met het implementeren van innovaties.’

Slimme zorg
De coronapandemie noodzaakt veel zorgaanbieders gebruik te maken van beeldbellen of andere vormen van e-health. Vanuit de ZonMw-regeling Implementatie- en opschalingscoaching kunnen zorgaanbieders coaching krijgen om digitale toepassingen in de organisatie te kunnen invoeren en het gebruik ervan te vergroten. Subsidie aanvragen kan tot 18 mei 2021 14:00 uur.


Hoe doen we het beeldbellen en hoe krijgen we de regio mee? Dat waren de vragen waarmee Hogerwaard aan de slag moest. Een aantal uitgangspunten was daarbij leidend, legt hij uit. ‘We wilden de behoeften van zowel patiënt als arts goed snappen. Wat is precies het probleem dat zij ervaren en welke ándere reden zit daar misschien achter?’

Privacy

Aan het begin van de coronacrisis lag er bovendien nog een ander knellend vraagstuk: de privacy. Hogerwaard: ‘In die eerste maanden was de veiligheid van Zoom- en Teams-verbindingen veel in het nieuws. Onze uitdaging was: hoe regelen we dit overeenkomstig de complexe privacywetgeving in Nederland, zonder dat zorgverleners erdoor ontmoedigd raken?’ Het antwoord zat in het gebruik van veilige opensourcesoftware. Data worden bovendien niet opgeslagen. Hogerwaard: ‘Het is vergelijkbaar met wat de corona-app doet.’

‘Waar we vooral energie in hebben gestoken, is zorgen dat het werkt voor iedereen. Dus instructies met veel plaatjes en weinig tekst. Dat is goed aangeslagen’


Het project moest bovendien de technologische belemmeringen verkleinen en een goedkope oplossing bieden die voor zoveel mogelijk mensen bruikbaar is, ook mensen zonder tablet of computer. De oplossing die Slager en Hogerwaard bedachten is: een doos met daarin een schone, gedesinfecteerde tablet, ontsmettingsmiddel, een doosje voor eventuele retourmedicatie en heldere instructies. De bezorgdienst van de apotheker brengt de doos bij de cliënt en haalt die na gebruik weer op. Hogerwaard: ‘Waar we vooral energie in hebben gestoken, is zorgen dat het wérkt, voor iedereen. Dus instructies met veel plaatjes en weinig tekst. Dat is goed aangeslagen.’

Beter zicht

Bijkomend voordeel van het beeldbellen is dat apotheek en huisarts beter zicht krijgen op mogelijk aanvullende medicatie die de cliënt gebruikt, bijvoorbeeld middelen die door het ziekenhuis of de ggz worden voorgeschreven of bij de drogist wordt gekocht. ‘Iemand kan de verpakking gewoon voor de camera houden. Die meerwaarde kun je als argument inzetten om huisartsen te overtuigen dat polyfarmaciegesprekken waardevol zijn’, zegt Hogerwaard.

Uitbreiding doos

Het duo is nu bezig met een uitbreiding. Slager: ‘Wij apothekers kunnen via beeldbellen het gebruik van bijvoorbeeld inhalatiemedicijnen uitleggen. Die kun je bij de tablet in de doos doen. Huisartsen voeren gesprekken met patiënten in het kader van de diabetescontrole en willen dan soms hun bloeddruk weten. In dat geval stop je een bloeddruk-, glucose- of saturatiemeter in de doos.’

Stageplekken

Hogerwaard vult aan: ‘Met beeldbellen in combinatie met een doos kun je de diagnostische mogelijkheden voor de eerstelijnszorgverleners flink verbreden. We gaan er dit jaar de eerste proeven mee doen.’ Inmiddels is ook contact gelegd met een ROC in Amersfoort. Als stage gaan studenten de bezorging van de doos uitvoeren. Slager: ‘Dan kunnen ze gelijk even een praatje maken en kijken of alles goed met iemand gaat. Opleidingen zitten te springen om stageplekken.’

Snelle impact

Vaak is een beperkt budget een belemmering (het project kreeg 5.000 euro subsidie van ZonMw), maar Hogerwaard noemt dit juist een positief aspect. ‘Het dwong ons om het klein te houden. Een simpele subsidieaanvraag, een snelle beoordeling: dit heeft ruimte geboden om echt even impact te maken.’ Toch draagt het project ook bij aan een dieperliggende ambitie in de zorg, vindt hij: de transformatie van reactief (ziekten genezen) naar proactief (ziekten voorkomen). ‘Met polyfarmaciegesprekken kun je een hoop ellende voor zijn. Ik durf te stellen dat beeldbellen drempels wegneemt om deze gesprekken te implementeren. Natuurlijk, je moet er wat tijd en geld in steken, maar het levert je veel meer op dan je investeert. Dat hebben we met dit project wel ontdekt en bewezen.’


Tekst: Els Wiegant
Foto:  Shutterstock
Publicatiedatum: 19 februari 2021

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website