Het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht heeft een verzameling minidarmpjes gekweekt waarmee het zeldzame darm- en leverziekten kan bestuderen. Onderzoekers van dit ziekenhuis hebben met deze zogeheten organoïden nieuwe mutaties gevonden en de effecten daarvan in kaart gebracht.

Tot zo’n tien jaar geleden was het alleen mogelijk om darmziekten te onderzoeken via dunne plakjes darmweefsel van patiënten. Die plakjes gaven echter geen inzicht in de functie van de darmcellen. Dankzij celbioloog Hans Clevers van het Hubrecht Instituut in Utrecht kan dat nu wel, door van darmcellen kleine minidarmpjes te kweken. Onderzoekers van het Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ) van het UMC Utrecht leerden deze techniek van hem en kweekten verschillende lijnen organoïden van diverse zeldzame darm- en leverziekten.

STX3- en DGAT1-gen

De WKZ-onderzoekers, onder leiding van Sabine Middendorp, hebben met de minidarmpjes inmiddels enkele genmutaties ontdekt die ernstige darmziekten veroorzaken. Zo vonden zij een mutatie in het STX3-gen van patiënten met microvillusinclusieziekte (MVID). Door kapotte darmcellen krijgen deze patiënten levensbedreigende diarree en kunnen zij helemaal geen voeding opnemen. Ze zijn afhankelijk van voeding via de aderen. 

Ook ontdekte de Utrechtse groep dat een mutatie in het DGAT1-gen vetintolerantie en diarree kan veroorzaken. Mensen met deze mutatie hebben baat bij een vetvrij dieet. De gevonden genmutaties zijn niet alleen belangrijk voor wetenschappelijk onderzoek, maar helpen ook een goede diagnose te stellen, zodat een patiënt de juiste behandeling krijgt.

Internationale samenwerking

Middendorp en collega’s hebben de afgelopen jaren nauw samengewerkt met diverse onderzoeksgroepen. In Nederland met celbiologen en in binnen- en buitenland met kinder-MDL-artsen die graag willen weten wat er precies aan de hand is met hun patiënten met ernstige darmziekten. Omdat de betreffende academische ziekenhuizen zelf geen organoïden kunnen kweken voor genetisch onderzoek, heeft Middendorp dat gedaan van darmweefsel van die patiënten. Met die minidarmpjes kon worden gezocht naar een geschikte behandeling. Hoewel volgens Middendorp gentherapie uiteindelijk de beste therapie zal zijn, is die voorlopig voor darmziekten nog niet voorhanden.


Project: Unravelling the disease mechanisms of microvillus inclusion disease
Projectleider: Sabine Middendorp, Universitair Medisch Centrum Utrecht
Programma: Vidi , projectnummer 91714353

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website