Bij mensen met obesitas werkt de verdeling en uitscheiding van geneesmiddelen soms anders. Als de dosering van bijvoorbeeld antibiotica standaard op het lichaamsgewicht wordt afgestemd, kunnen deze middelen bijwerkingen geven. Voor drie typen van deze medicijnen heeft het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein doseeradviezen opgesteld.

De drie verschillende antibiotica vancomycine, tobramycine en gentamicine worden ingezet bij ernstige, levensbedreigende infecties. Hoewel deze middelen al ruim zestig jaar op de markt zijn, is niet bekend welke dosis ervan moet worden gegeven aan mensen met obesitas. Zij verwerken geneesmiddelen namelijk anders dan mensen zonder overgewicht. Als de dosering daar niet op wordt aangepast, kunnen de drie antibiotica bijwerkingen geven. Bij een te hoge dosis zouden deze middelen bijvoorbeeld nier- of gehoorschade kunnen geven.

Farmacokinetiek

Ziekenhuisapotheker Cornelis Smit van het St. Antonius Ziekenhuis ging op zoek naar de juiste dosering. Hij onderzocht de farmacokinetiek van de drie antibiotica – de verwerking en uitscheiding door het lichaam – bij mensen met morbide obesitas. Voor ieder middel deden twintig patiënten mee aan de studie, waarbij ze tijdens een bariatrische ingreep – een maagverkleining of -omleiding – een van de middelen per infuus kregen toegediend. Binnen twee dagen na de operatie werden er enkele keren bloedmonsters afgenomen. Per antibioticum volgden in het Radboudumc acht niet-obese vrijwilligers hetzelfde schema, uiteraard zonder de operatie.

Lagere dosering

Na analyse van de onderzoeksresultaten hebben de wetenschappers voor elk antibioticum doseeradviezen opgesteld. Voor gentamicine en vancomycine bleek dat de dosering het best kon worden afgestemd op het lichaamsgewicht. Voor tobramycine bleek de geschatte nierfunctie op basis van serum-kreatinine de beste doseermaat, overigens zonder dat de patiënten een verminderde nierfunctie hadden. Voor alle middelen geldt een lagere dosering in milligram per kilo dan bij mensen met een normaal lichaamsgewicht. De studieresultaten zijn overgenomen in de doseermonografieën voor obesitas van de KNMP, de beroepsvereniging van apothekers. De adviezen zijn bedoeld voor artsen, verpleegkundigen en apothekers in ziekenhuizen. Inmiddels is het onderzoek uitgebreid naar obese patiënten met nierfunctiestoornissen.


Project: Individualized dosing of AMInoglycosides and Glycopeptide antibiotics in (morbidly) Obese patients (AMIGO): clinical studies and implementation in clinical practice
Projectleider: Catherijne Knibbe, St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein
Programma: Goed Gebruik Geneesmiddelen, projectnummer 836041004

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website