Kunnen bestaande immuun-modulerende middelen helpen bij de behandeling van longontsteking? Het Amsterdam UMC, locatie AMC, leverde een bijdrage aan het antwoord op deze vraag.

Steeds vaker wordt longontsteking veroorzaakt door bacteriën die resistent zijn tegen veelgebruikte antibiotica. Artsen hebben daarom behoefte aan een groter therapeutisch arsenaal tegen luchtweginfecties. Er zijn aanwijzingen dat diabetesmedicijnen en medicijnen die gebruikt worden bij transplantaties, kunnen helpen bij de bestrijding van longontsteking. Voordeel van deze zogenaamde immuun-modulerende middelen is dat er geen nieuw onderzoekstraject meer doorlopen hoeft te worden om de veiligheid bij gebruik door mensen te testen. 

Europees consortium

Een Europees consortium zette het ABIMMUNE-project op, met als doel om geregistreerde immuun-modulerende middelen systematisch te testen – soms in combinatie met bestaande antibiotica – op hun werkzaamheid bij longontstekingen die worden veroorzaakt door resistente bacteriën. Deelnemer Amsterdam UMC, locatie AMC, kreeg als taak immuun-modulerende middelen te testen op een kweeksysteem en een muismodel met longontsteking.

Luchtwegepitheel

Aan de hand van gezond weefsel met luchtwegepitheelcellen – de bekleding van de luchtwegen – dat afkomstig was van longoperaties, maakten de AMC-onderzoekers een kweeksysteem. Doel was om na te gaan hoe het immuunsysteem reageerde op twee geselecteerde immuun-modulerende middelen: metformine en rapamycine. Onder andere door middel van RNA-sequencing bekeken zij of de productie toenam van eiwitten die witte bloedcellen aantrekken, en of de stofwisseling in de cellen verbeterde. Beide immuun-modulerende middelen bleken een gunstig effect te hebben.

Muismodel

Om de interactie tussen immuun-modulerende middelen en het epitheel beter te bekijken, werden muizen geïnfecteerd met de bacterie Klebsiella pneumoniae. De muizen kregen drie middelen toegediend: metformine, rapamycine en een derde middel, pioglitazon. De onderzoekers analyseerden vervolgens de toestroom van witte bloedcellen in de longen en de hoeveelheid bacteriën.

Pioglitazon: kanshebber

Terwijl metformine geen significante effecten had op de afweer tegen longontsteking, gold dat wel voor rapamycine en pioglitazon. Met name die laatste lijkt een mogelijke kandidaat om de behandeling van longontsteking te verbeteren, concluderen de onderzoekers. In nader onderzoek zal worden vastgesteld hoe de klinische toepassing eruit moet gaan zien. Uit het ABIMMUNE-project blijkt dat versterking van de afweerreactie door geregistreerde medicijnen behulpzaam kan zijn bij de behandeling van patiënten met  longontsteking.


Project: Repurposing disused antibiotics with immune modulators as antimicrobial strategy for respiratory tract infections
Projectleider: Tom van der Poll, Amsterdam UMC, locatie AMC, afdeling inwendige geneeskunde
Programma: JPI-AMR, projectnummer 205410001

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website