Als je fruits de mer eet, krijg je nogal wat microplastics binnen. Deze kleine deeltjes zijn het afbraakproduct van de plastic soep in de oceaan. Ze dalen neer op de zeebodem en belanden in de voedselketen. Maar als je het bord tien minuten op tafel laat staan voordat je eraan begint, krijg je er gratis en voor niets een veelvoud aan microplastics bij. Een gemiddeld huishouden produceert zo’n twintig kilo stof per jaar en ongeveer een derde daarvan bestaat uit microplastics, afkomstig van bijvoorbeeld synthetische kleding, gordijnen en tapijtjes. Het dwarrelt door de lucht en daalt neer op ons voedsel. We ademen het in en we eten het op.

Aan de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek ik het effect van microplastics op onze longen. Dit project is een van de vijftien kortdurende onderzoeken uit het ZonMw-programma Microplastics and Health. De andere groepen kijken naar het effect op bijvoorbeeld de darmen, het immuunsysteem of het ongeboren kind. Onlangs presenteerden wij de tussentijdse resultaten op de ‘Plastic Health Summit’ in Amsterdam, georganiseerd in samenwerking met de Plastic Soup Foundation. Conclusie van die dag: ja, er zijn effecten. Maar niemand weet wat precies de gevolgen voor de gezondheid zijn. 

Wel degelijk effect

Zo zagen wij – de longgroep in Groningen – dat minilongen die in het lab zijn blootgesteld aan nylonvezels veel minder goed groeien dan minilongen in een omgeving zonder nylonvezels. Overigens hebben we indicaties dat het niet de vezels an sich zijn die een gezondheidsrisico vormen, maar de toxische componenten die eruit lekken, zoals weekmakers. Ook Utrechtse onderzoekers ontdekten een effect van microplastics. Zij zagen dat afweercellen bepaalde vezels herkennen en aanvallen. Een aantal van deze afweercellen overleeft dat niet. Wat gebeurt er met het plastic uit de afweercellen? Daarover is weinig bekend. 

Een nieuw synthetisch truitje of een warm fleecevest? Leuk, maar je laat wel een wolk van plastic vezels achter

Hoewel er nog geen correlatie met ziektes is gevonden, vind ik het alarmerend. De plasticvervuiling is in de afgelopen decennia gigantisch geweest. Als er niets gebeurt, zullen steeds meer microvezels de voedselketen binnendringen en de lucht vervuilen. We moeten onderzoeken in hoeverre de microvezels ons lichaam en onze organen schaden. Plastics die wellicht achterblijven in de kleinste vertakkingen van de longen, of nanovezels die mogelijk via de bloedbaan de organen bereiken. Plastic in de lever, de hersenen, het ongeboren kind. 

Hoog op de agenda

In mei 2020 zullen we binnen het programma Microplastics and Health de huidige onderzoeken afronden. ZonMw heeft al een miljoen vrijgemaakt voor vervolgonderzoek. Een belangrijke vervolgvraag zou kunnen zijn: hoe reageren cellen op vezels van bijvoorbeeld fleecetruien? Veel mensen dragen zo’n trui, dus aan die vezels staan we dagelijks bloot. En vinden we wellicht een verband tussen microplastics en bepaalde ziektebeelden? Het wordt tijd dat dit thema hoog op de agenda komt. Dat is tevens het advies van de World Health Organization (WHO), die in augustus 2019 een adviesrapport uitbracht over microplastics in drinkwater. Hun advies luidt: meer onderzoek is noodzakelijk.

Bewustwording

Tegelijkertijd moet in de maatschappij bewustwording gaan groeien. Een nieuw synthetisch truitje of een warm fleecevest? Leuk, maar je laat wel een wolk van plastic vezels achter. Ook in het drinkwater, na elke wasbeurt. We moeten beseffen dat de stoflaag op de boekenplank deels uit microplastics bestaat die we ook inademen. Zelf neem ik geen risico. Mijn dochtertje is nu één jaar. Ze kruipt enthousiast over de vloer en stopt liefst alles in haar mond. Dus wij stofzuigen regelmatig, zetten vaak de ramen tegen elkaar open en laten ons dochtertje gewoon op haar duim zuigen. Niet op een speen vol weekmakers. 


Fransien van Dijk is postdoctoraal onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen, afdeling moleculaire farmacologie. Binnen het ZonMw-programma Microplastics and Health doet zij het onderzoek ‘What is the impact of microplastic fibers on our lungs?’

FotoPlastic Soup Foundation 
Publicatiedatum: 21 november 2019

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website