‘Be active’ en ‘sporten doet iets met je’. De slogans van de Nationale Sportweek en de European Sport Week, die deze maand worden gehouden, zijn duidelijk: sporten is goed voor je. Maar als je een fysieke beperking hebt, is ‘gewoon’ sporten niet altijd mogelijk. Jan Verberkt zoekt daarvoor slimme oplossingen. Hij is projectleider van het Ir. Otten Fieldlab Aangepast Sporten in Eindhoven.

Hoe belangrijk is sporten voor mensen met een fysieke beperking?

‘Sporten is goed voor iedereen, dus ook voor mensen met een fysieke beperking. Voor hun gezondheid, ontspanning en plezier. Sporten kan ook bijdragen aan het vergroten van hun belastbaarheid. Voor mensen met een fysieke beperking zijn de mogelijkheden om te sporten wel kleiner. Zij sporten ook minder vaak dan valide mensen. Van die laatste groep voldeed 47 procent in 2018 aan de beweegrichtlijnen, van de mensen met een fysieke beperking was dat 27 procent, met een motorische beperking zelfs maar 14 procent. Dus het is een groep die gestimuleerd moet worden. Door aanbod te creëren en door drempels weg te nemen.’

 

Jan Verberkt

Hoe doe je dat?

‘Uitgangspunt is altijd: kijken naar wat iemand wél kan. Welke motorische mogelijkheden heeft iemand en hoe groot is zijn belastbaarheid? Vandaaruit ga je onderzoeken wat er kan. Er zijn sporten speciaal voor mensen in een rolstoel, maar mensen met een fysieke beperking kunnen ook meedoen aan “gewone” sporten. Soms moet iemand daarvoor wel verder reizen, bijvoorbeeld omdat er geen aangepast zwembad of sportcentrum in de buurt is.’

Dan moet je wel extra gemotiveerd zijn…

‘Ja, iemands ambitie helpt mee. Wil je per se sporten, zeker als dat op hoog niveau is, dan vind je je weg wel. Maar met het Ir. Otten Fieldlab Aangepast Sporten richten wij ons er juist op om bewegen in het algemeen te stimuleren, dus ook gewoon voor je plezier. Onze sportcentra in Eindhoven en Tilburg zijn buiten de uren die voor revalidatie zijn bestemd, open voor iedereen met een lichamelijke beperking. Om te sporten als recreatieve activiteit. Dat voorziet in een behoefte. Mensen vinden het prettig om in een beschermde, veilige omgeving te sporten, samen met anderen die een fysieke beperking hebben. Zo haal je een drempel weg.’

‘We hebben bijvoorbeeld een universele zwemflipper ontwikkeld, een prothese die je kunt bevestigen aan je geamputeerde been’

Drempels weghalen helpt dus. Wat nog meer?

‘Er is ook winst te behalen met behulp van allerlei hulpmiddelen, zoals protheses. Er is veel maatwerk mogelijk. In het Fieldlab beginnen we bij de behoefte van een revalidant. Op die vraag brengen we expertise, soms onderzoekscapaciteit en financiering samen. We werken in een driehoek: het Fieldlab, studenten of onderzoekers van universiteiten en hogescholen, en bedrijven. Die samenwerking is hard nodig, we kunnen het niet alleen. Vanuit de expertise van het Fieldlab vertalen we de behoefte van de revalidant naar een idee. Een bedrijf ontwikkelt dat verder tot een product, investeert erin en zorgt dat het beschikbaar komt voor meer mensen.’

Tot wat voor producten leidt dat?

‘We hebben bijvoorbeeld een universele zwemflipper ontwikkeld, een prothese die je kunt bevestigen aan je geamputeerde been. Voor mensen met sta- en loopproblemen is er de Fitbox2Go. Dat is een oefengereedschap waarop je kracht en conditie kunt trainen buiten het revalidatiecentrum, bij de fysiotherapeut bijvoorbeeld of thuis. Een app leidt de revalidant door een trainingsprogramma op maat heen. Er is nu een pilot met veertig prototypes van de Fitbox2Go die zijn uitgezet bij fysiotherapiepraktijken, revalidatiecentra en verzorgingstehuizen. Op die manier willen we veel gebruikerservaringen ophalen.’

Welke rol spelen data in uw vakgebied?

‘We doen daar in de revalidatie steeds meer mee, net als in de hele gezondheidszorg natuurlijk. Voor zoiets als een gangbeeldanalyse, waarbij wordt gekeken hoe spieren en gewrichten samenwerken bij het bewegen, zijn data van belang om tot een optimaal looppatroon te komen. In ons fysiologisch lab dragen ze bij aan een optimaal trainingsschema. En als onderdeel van Sportinnovator wisselen wij data over ontwikkelingen in de praktijk en wetenschappelijk onderzoek uit met andere Sportinnovator-centra. Zodat we van elkaar kunnen leren.’


Auteur: Els Wiegant
Foto’s: privécollectie Jan Verberkt
Publicatiedatum: 23 september 2019

Nog meer maatwerk

De BerkelBike. Met de BerkelBike is het zelfs voor mensen met een dwarslaesie, multiple sclerose of een amputatie mogelijk om te fietsen. In een soort wielrennersbroek zitten elektroden die de beweging begeleiden en helpen om de benen op de pedalen te houden. 
E-taw. Een sensor die blinde zwemmers waarschuwt wanneer het keerpunt nadert.
Smart Rollator. Een rollator die de gebruiker met behulp van sensortechnologie helpt om er beter en veiliger achter te lopen. Kijk voor meer voorbeelden op de website van Libra Revalidatie & Audiologie.

Programma Sportinnovator

Het Ir. Otten Fieldlab Aangepast Sporten, onderdeel van Libra Revalidatie & Audiologie in Eindhoven, maakt deel uit van Sportinnovator. Er zijn vijftien van deze Sportinnovator-centra in Nederland. Het programma Sportinnovator wordt uitgevoerd door ZonMw. De opdracht ervoor is afkomstig van het Topteam Sport, een initiatief van het ministerie van VWS. Sportinnovator-centra zijn ontmoetings- en broedplaatsen waar onderzoekers, ondernemers, overheden en sportorganisaties structureel samenwerken. Doel is te komen tot innovaties die bijdragen aan meer en betere prestaties in de topsport, een hogere sportdeelname en/of een actieve leefstijl. De centra willen samen ook fungeren als aanjagers voor innovatie in Nederland en daarbuiten.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website