Door stamcellen in darmkankertumoren uit hun ‘rol’ van stamcel te duwen, worden ze ontvankelijker voor chemotherapie, ontdekten onderzoekers van het Amsterdam UMC. Dat duwtje gaven zij door zogenaamde ER-stress op gang te brengen, een gevolg van verkeerd gevouwen eiwitten.

Het endoplasmatisch reticulum (ER) is een onderdeel van de cel dat ervoor zorgt dat geproduceerde eiwitten goed functioneren. Als het vouwen en modificeren van eiwitten in een cel fout gaat, stapelen ongevouwen eiwitten zich op en ontstaat er ER-stress. Uit onderzoek is gebleken dat gespecialiseerde darmcellen anders reageren op ER-stress dan stamcellen. Gespecialiseerde darmcellen gaan over tot geprogrammeerde celdood: ze breken zichzelf af. Als stamcellen worden blootgesteld aan ER-stress, verliezen ze hun rol als stamcel en veranderen in een gespecialiseerde cel (differentiatie).

Aanknopingspunt

Stamcellen in darmtumoren zijn relatief ongevoelig voor chemotherapie. Het verschil in gevoeligheid voor ER-stress tussen stam- en gespecialiseerde darmcellen zou een aanknopingspunt kunnen zijn om stamkankercellen gevoeliger te maken voor chemotherapie, veronderstelden onderzoekers van het Amsterdam UMC, locatie AMC. Zij onderzochten de rol van ER-stress in de ontwikkeling van darmtumoren. 

Stress veroorzaken

Dat deden zij door darmstamcellen met tumormutaties en darmtumoren bij muizen bloot te stellen aan ER-stress. Die stress werd opgewekt door mutaties aan te brengen in het celmechanisme dat ER-stress tegengaat. Ook keken de onderzoekers op moleculair niveau naar de oorzaak van celdifferentiatie door ER-stress. 

Minder tumoren

Ook darmstamcellen die de eerste mutaties hebben opgelopen die leiden tot ontwikkeling van tumoren, blijven gevoelig voor ER-stress, zo bleek. In het model van darmtumoren werd aangetoond dat ER-stress ertoe leidt dat darmstamcellen differentiëren tot gespecialiseerde cellen, waarna zij ontvankelijker bleken voor chemotherapie. In dieren die een milde mate van ER-stress ervaren, ontstaat nog maar de helft van de darmtumoren die bij de andere dieren te zien zijn. Het gedeelte van de darm zonder tumoren bleek geen last te hebben van de ER-stress. Daarmee is ER-stress een veelbelovende methode om de slagingskans van chemotherapie bij darmkanker te verhogen, aldus de onderzoekers.  


Project: Stressing stem cells in intestinal homeostasis and colon cancer
Projectleider: Jarom Heijmans, Amsterdam UMC, locatie AMC, Tytgat Institute for Liver and Intestinal Research
Programma: Veni, projectnummer 91615032

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website