Veel wetenschappers werken enige tijd in den vreemde. Wat valt ze daar op? Deze keer: Lucas Hermans, arts-onderzoeker bij het UMC Utrecht en gedetacheerd bij de Ndlovu Care Group in Elandsdoorn, Zuid-Afrika.

Wat is uw onderzoeksgebied? 

‘Ik doe een klinische studie om te onderzoeken of hiv-patiënten in ontwikkelingslanden beter geholpen zijn als artsen en verpleegkundigen een nieuw stappenplan volgen. In Zuid-Afrika krijgen hiv-patiënten een standaardcocktail van hiv-remmers en worden zij daarna gecontroleerd op de virale lading: het aantal virusdeeltjes in hun bloed. Als de therapie aanslaat, wordt de virale lading zeer laag tot ondetecteerbaar. Wanneer dit niet het geval is, volgt een protocol om hiv onder controle te krijgen. Volgens WHO-richtlijnen mag dit proces niet langer dan twee tot drie maanden duren, maar in de praktijk duurt dit maar liefst een jaar en vier maanden. Dat betekent dat een patiënt al die tijd besmettelijk is en het risico loopt weer ziek te worden. Met het nieuwe stappenplan krijgt zo’n patiënt meteen een medicatiespiegeltest. Vaak zit hier het probleem: de patiënten nemen niet goed hun medicijnen in. We bespreken dan met de patiënt hoe dat beter kan. Als therapietrouw niet het probleem is, moet een volgende test uitwijzen of de patiënt resistent is geworden voor de hiv-remmers. In dat geval kunnen we de medicijnencocktail aanpassen. Uit onze studie zal moeten blijken of het stappenplan zin heeft en sneller voor een juiste behandelkeuze zorgt.’

Hoe bent u in Zuid-Afrika terechtgekomen?

‘Ik ben vanuit het UMC Utrecht gedetacheerd bij het hiv-behandel- en onderzoekscentrum van Ndlovu Care Group in Zuid-Afrika. Deze organisatie werkt samen met het UMC Utrecht in het ZonMw-project ITREMA, waar mijn promotieonderzoek onder valt. Ook de Universiteit Utrecht, het Radboudumc en de Universiteit van Witwatersrand in Johannesburg doen mee met ITREMA.’

Hoe verschilt wetenschapsbeoefening tussen Zuid-Afrika en Nederland?

‘Dat is heel anders. In Zuid-Afrika wordt op zich wel goede wetenschap beoefend, maar de aanwas van bekwame medische wetenschappers is veel geringer. Dat komt door een andere focus in de geneeskunde-opleiding. Zuid-Afrikaanse artsen zijn klinisch heel goed getraind, maar in hun opleiding is minder aandacht voor wetenschappelijke vaardigheden. Inmiddels is Zuid-Afrika wel bezig om hier verandering in te brengen.’

En hoe verschilt het leven in Zuid-Afrika van Nederland?

‘Het verschil tussen arm en rijk is groot en het raakt mij dat dit, als erfenis uit de apartheid, zo duidelijk langs etnische lijnen loopt. Ik doe onderzoek in een township. Hier wonen voornamelijk zwarte mensen die grotendeels in armoede leven, met beperkte voorzieningen zoals nauwelijks verharde wegen of straatverlichting en geen riolering. Ziektes zoals hiv en tuberculose komen hier ontzettend veel voor. Ik woonde zelf tot voor kort in een dorp slechts 30 km verderop waar voornamelijk witte mensen wonen. Het contrast is enorm. Het inkomensniveau ligt hoger, de infrastructuur en voorzieningen zijn beter, en er zijn restaurants, cafés, privéscholen en een overdekt winkelcentrum.’ 

Wat hebt u opgestoken in Zuid-Afrika? 

‘In Nederland verloopt het leven veel gecontroleerder dan in Zuid-Afrika. Hier raakt het leven van mensen vaker ontwricht doordat in het dagelijks leven meer nare dingen gebeuren. Daardoor ben ik beter gaan beseffen wat ik heb. Voor mij is het bijvoorbeeld normaal om het vliegtuig naar Nederland te nemen, terwijl vliegen hier voor veel mensen een droom is. In Zuid-Afrika word ik eigenlijk elke dag geconfronteerd met mijn eigen geluk en privilege, waardoor ik kleinere zorgen meer in perspectief zet.’

Zien we u nog terug in Nederland?

‘Voorlopig niet. Inmiddels heb ik hier een leven opgebouwd. Ik ben onlangs verhuisd naar Johannesburg waar ik samenwoon met mijn Zuid-Afrikaanse vriendin en een nieuwe baan heb bij een regulier ziekenhuis. Als straks mijn promotie is afgerond, wil ik wel graag verbonden blijven met het UMC Utrecht en de kennis die ik daar heb opgedaan toepassen in Zuid-Afrika.’


Auteur: Chrétienne Vuijst
Foto: privécollectie Lucas Hermans
Publicatiedatum: 26 juli 2019

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website