Een van de verwachtingen van de transformatie van jeugdhulp naar gemeenten is dat hulp dichterbij het gezin leidt tot een afname van gespecialiseerde hulp. Binnen de Academische Werkplaats Noord-Brabant werd onderzocht of dat zo is, en welke rol de gemeentelijke toegang tot jeugdhulp daarin speelt.

Met de Jeugdwet uit 2015 werd jeugdhulp dichterbij het gezin georganiseerd, waardoor er minder gespecialiseerde hulp nodig zou zijn. De nieuwe wet moest jeugdhulp eenvoudiger, efficiënter en effectiever maken. Een van de vragen die de betrokken gemeenten bezighield is: welke invloed kunnen zij uitoefenen op de inzet van gespecialiseerde jeugdhulp? 

Verschillen

Om op die vraag antwoord te geven onderzochten GGD West-Brabant en Tranzo/Tilburg University de toegang tot jeugdhulp (sociale wijkteams, Centrum voor Jeugd en Gezin, jeugdhulporganisaties) in de West-Brabantse gemeenten Breda, Oosterhout, Roosendaal en Woensdrecht. Dat gebeurde aan de hand van beleidsdocumenten, persoonlijke en groepsinterviews en CBS-cijfers. De gemeenten verschillen niet alleen in omvang, maar ook wat betreft de organisatie van de jeugdhulp. Vergeleken met het landelijke gemiddelde zijn er in Roosendaal en Woensdrecht relatief meer jongeren met jeugdhulp. Het aantal doorverwijzingen naar jeugdhulptrajecten per jongere is in deze gemeenten juist lager dan landelijk. 

Continuïteit

Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk beschrijven de onderzoekers vijf mechanismen binnen de toegang die van invloed kunnen zijn op de inzet van gespecialiseerde jeugdhulp: preventie en normaliseren, hulp bieden, doorverwijzen, casusregie en werk- en regeldruk. De onderzoekers concluderen dat in de eerste jaren van de decentralisatie vooral aandacht is uitgegaan naar het inkopen en doorverwijzen naar gespecialiseerde hulp, om de continuïteit van zorg te waarborgen. Kosten van de jeugdhulp zijn voor jeugdprofessionals een aandachtspunt, maar niet doorslaggevend. Het blijkt voor gemeenten moeilijk om de uitgangspunten van de Jeugdwet – minder gespecialiseerde jeugdhulp, meer preventie, maatwerk – binnen de financiële randvoorwaarden in praktijk te brengen. 

Brede blik

Gemeenten zien preventie als hét middel om gespecialiseerde hulp te beperken en de zorgkosten laag te houden. Bijvoorbeeld door voorlichting of lichte ondersteuning van gezinnen om te voorkomen dat zij overbelast raken. Jeugdprofessionals bij de toegang kwamen daar door een hoge werkdruk tot dusver weinig aan toe. Een brede blik die verder reikt dan de gemeentelijke toegang is daarom onmisbaar om te komen tot een effectief jeugdstelsel, aldus de onderzoekers.


Project: Verbetering van de toegang tot de jeugdzorg: een studie naar het expliciteren van keuzes en monitoring van sturingsprocessen
Projectleiders: Jolanda Mathijssen, Universiteit van Tilburg, Tranzo
Programma: Academische Werkplaatsen Transformatie Jeugd, projectnummer 737200008

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website