De transitie in de zorg legde vier jaar geleden nieuwe verantwoordelijkheden neer bij gemeenten. Als wethouder van gemeente Leusden zag ik ze voorbij komen: Wmo, jeugdzorg, de integratie van mensen met een beperking en ouderenzorg. Momenteel liggen veel wethouders wakker van de kostenoverschrijdingen binnen de jeugdzorg.

Veel van de kinderen die momenteel worden verwezen naar intensieve begeleiding in een jeugdinstelling, kunnen in een eerdere fase met interventies in de eigen school of omgeving worden geholpen. Er is grote behoefte aan kennis over de effectiviteit hiervan.      

Gescheiden werelden

U zult misschien zeggen: er is bij ZonMw toch veel van dit soort kennis beschikbaar? Dat klopt, maar soms blijven specifieke, prangende vragen van vooral kleine gemeenten liggen. Ook komt veel relevante kennis uiteindelijk niet bij gemeenten terecht. Van de Academische Werkplaatsen Transformatie Jeugd bijvoorbeeld, die ZonMw opzette om gemeenten en professionals in de jeugdzorg te ondersteunen, hebben veel van mijn collega-wethouders nog nooit gehoord. Gemeenten en onderzoeksfinanciers als ZonMw zijn gescheiden werelden. De meeste wethouders en ambtenaren met een kennisvraag zullen niet gaan zoeken op de ZonMw-website, maar op Google. 

Bij elke subsidieoproep die binnen dit programma langskomt, beoordelen we of de taal gemeentevriendelijk is en de doelstelling bij de behoefte aansluit

Om relevant ZonMw-onderzoek beter af te stemmen op gemeenten, werd in 2014 de Raad van 15 opgericht. Deze klankbordgroep met wethouders van vijftien gemeenten werd opgezet vanuit het nationaal programma Gehandicaptenzorg Gewoon Bijzonder.
Bij elke subsidieoproep die binnen dit programma langskomt, beoordelen we of de taal gemeentevriendelijk is en de doelstelling bij de behoefte aansluit. De projecten voeden vervolgens weer de meningsvorming in de Raad van 15. Een voorbeeld is de inclusie-agenda Almere, waarbij adviesgroep VN-verdrag in de Praktijk (ViP) maandelijks een café organiseert. Hier overleggen ervaringsdeskundigen met ambtenaren over praktische thema’s. De resultaten zijn in de Raad van 15 gepresenteerd, ter inspiratie. Ander voorbeeld van onze bemoeienis is onze roep om meer kortdurend onderzoek. Hieruit is het korte onderzoek Zelf aan zet: jonge mensen met een licht verstandelijke beperking voortgekomen.   

Thuis blijven wonen

Sinds 2018 denken we ook mee over onderzoek naar ouderen- en jeugdzorg. Nu het Rijk ouderen stimuleert om langer thuis te blijven wonen willen gemeenten weten: hoe bouw je daarvoor een goede structuur? Daarbij gaat het niet alleen om praktische zaken als ondersteuning van het sociaal netwerk, ict-voorzieningen en zorg- en ondersteuningsfaciliteiten, maar ook de mindset van professionals. Zolang wijkverpleegkundigen de noodzaak van langer thuis wonen niet ondersteunen, gebeurt het niet. ZonMw zou daarom ook voor die professionals kennis laagdrempelig moeten aanbieden.

Inwoners helpen

In de toekomst zijn we als Raad van 15 in te schakelen voor alle relevante programma’s. Dat is goed voor ZonMw, dat daardoor meer input krijgt vanuit de praktijk. En goed voor gemeenten, die toegang krijgen tot kennis die beter is gefinetuned op hun urgente en ingewikkelde vraagstukken. Met als uiteindelijk doel: alle inwoners zo goed mogelijk in staat stellen om optimaal deel te nemen aan de samenleving.  


Jan Overweg is programmamanager van gebiedscoöperatie O-gen. Hij is voor ZonMw lid van de comissie ‘Gewoon bijzonder’, voorzitter van de Raad van 15, en was wethouder sociaal domein van de gemeente Leusden.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website