Bij hoge bloeddruk in de longen, ofwel pulmonale hypertensie, moet de rechterhartkamer permanent hard werken. Daarbij is het stresssysteem al in het begin van de ziekte actief, ontdekte Frances Handoko-de Man. Ook heeft de ziekte niet alleen effect op de rechterhartkamer, maar ook op de linker.

Pulmonale hypertensie is een zeldzame ziekte waarbij de haarvaten in de longen vernauwd raken. Daardoor is de bloeddruk in de longen tot vijf keer hoger dan normaal. De longziekte komt voor bij 26 op de 1.000.000 Nederlanders, ongeveer 450 mensen. De rechterhartkamer, die het bloed naar de longen pompt, moet bij hen voortdurend tegen een torenhoge druk op werken. Mensen met pulmonale hypertensie overlijden uiteindelijk vaak aan hartfalen.

Stresssysteem al vroeg actief

Frances Handoko-de Man onderzocht bij patiënten het stresssysteem – het sympatisch zenuwstelsel – dat in het menselijk lichaam zorgt voor verhoogde paraatheid. Ze ontdekte met behulp van PET-scans dat ook in een vroeg stadium van de ziekte het stresssysteem al was geactiveerd. Daarnaast bleek dat het stresssysteem specifiek actief was in de rechterhartkamer. Ze kon verder bij patiënten aantonen dat de chronische overbelasting leidt tot verstijving van het hart. ‘Door de sympatische activiteit gaat het hart harder knijpen, maar kan het niet meer ontspannen. Het wordt daardoor met de tijd heel stijf. Uit onderzocht weefsel van overleden patiënten wisten we tot nu toe alleen dat dit gebeurt in het eindstadium.’

Linkerhartkamer verandert ook

Een andere, onverwachte bevinding is dat pulmonale hypertensie gevolgen heeft voor de linkerhartkamer, die het bloed vanuit de longen naar de rest van het lichaam pompt. De hartspiercellen worden kleiner en de pompfunctie is verminderd. Kennelijk stelt de linkerhartkamer zich in op de verlaagde bloedstroom vanuit de longen, die ontstaat door de vaatvernauwing. Handoko-de Man: ‘Dit is relevante kennis, want patiënten krijgen vaak een longtransplantatie. Dan moet de linkerhartkamer, die door de verminderde bloedstroom minder hoefde te doen, opeens weer hard aan de bak. Maar dat is dus problematisch.’

Mogelijke behandeling

De associate professor van het Amsterdam UMC-locatie VUmc testte met behulp van proefdieren ook vier mogelijke nieuwe behandelingen. Die sluiten aan bij de bevinding dat het stresssysteem al actief is in het beginstadium, wanneer schade mogelijk nog valt te voorkomen. Eén van de vier geteste behandelingen is activering van het parasympatisch zenuwstelsel, de kalmerende tegenhanger van het sympatisch zenuwstelsel. Dit lijkt een veelbelovende aanpak. ‘Het hart kan hierdoor zowel beter knijpen als ontspannen. We moeten kijken of dit bij mensen uiteindelijk ook mogelijk is.’ 


Project: The stressed right ventricle in pulmonary arterial hypertension
Projectleider: Frances Handoko-de Man, Amsterdam UMC-locatie VUmc
Programma: Veni , projectnummer 91614099
 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website