Meting van antibioticagebruik, in combinatie met gestructureerde verbeteracties, leidt in ziekenhuizen tot kortere opnames en minder antibioticagebruik. Dat blijkt uit onderzoek van het Amsterdam UMC.

Antibioticaresistentie is voor ziekenhuizen een groeiend probleem. Vanaf eind 2015 moet elk Nederlands ziekenhuis zijn antibioticagebruik verbeteren met behulp van een Antibiotic Stewardshipprogramma. Vast onderdeel van zo’n programma is een periodieke evaluatie van het antibioticagebruik. 

Drie methoden vergeleken

Een van de manieren om dat te doen is per afdeling doorlopend te meten hoeveel antibiotica in totaal worden gebruikt. Een andere optie is om bij individuele patiënten gedurende een afgebakende periode metingen uit te voeren, de zogenaamde puntprevalentiemetingen (PPS). Onderzoekers van het Amsterdam UMC-locatie AMC onderzochten in 21 ziekenhuizen welke benadering het beste werkt. Ze vergeleken drie aanbevolen methoden: de meting van de hoeveelheid gebruikte antibiotica, een PPS met gevalideerde kwaliteitsindicatoren en een PPS met een vereenvoudigde set kwaliteitsindicatoren. 

Verbeterstrategieën

Nadat de Antibiotic Stewardshipteams (A-teams) metingen hadden uitgevoerd volgens een van de methodes, kregen de ziekenhuizen een feedbackrapport. Daarnaast kregen alle A-teams tijdens een gezamenlijke educatiebijeenkomst een stappenplan aangeboden, waarmee zij op een gestructureerde manier verbeterstrategieën voor hun locatie konden ontwikkelen. 

Daling antibioticagebruik

Om het effect van de drie strategieën te vergelijken, werd de opnameduur van patiënten vóór de metingen en verbeteracties vergeleken met de opnameduur erna. De onderzoekers vonden  geen effectverschil tussen de drie onderzochte methoden. Bij alledrie was er een significante daling te zien in opnameduur en totaal antibioticagebruik. Wel beoordeelden de A-teams het meten van het totale antibioticagebruik als de minst bruikbare methode en de PPS met gevalideerde kwaliteitsindicatoren als de meest bruikbare.

Voordelen PPS

Omdat het niet eenvoudig is om uit de hoeveelheid gebruikte antibiotica concrete verbeterdoelen af te leiden, biedt de kwantitatieve meetmethode minder aanknopingspunten voor verbeteractiviteiten. Dat maakt de beide PPS’en beter geschikt om de kwaliteit van het antibioticagebruik in ziekenhuizen te beoordelen, concluderen de onderzoekers. Gestructureerd gebruik van een stappenplan om een verbeterstrategie te bepalen, kan een belangrijke rol kan spelen in de afname van het antibioticagebruik.


Project:  Assessing the (cost)effectiveness of recommended strategies to evaluate and improve the quality of antibiotic use in Antimicrobial Stewardship programs
Projectleiders:  Jan Prins (Amsterdam UMC-locatie AMC), afdeling inwendige geneeskunde
Programma: Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie, projectnummer 4205300002

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website