Veel wetenschappers werken enige tijd in den vreemde. Wat valt ze daar op? Deze keer: Kroatische Helena Kosec, sociaal wetenschapper bij Pharos, het nationaal expertisecentrum voor gezondheidsverschillen.

Wat is uw onderzoeksgebied?

‘Ik houd mij bezig met verschillende vraagstukken rond (gezondheids)zorg en participatie van kwetsbare groepen en met name migranten. Daarvoor doe ik verkennende praktijkgerichte onderzoeken. Zo hebben we voor ZonMw onderzocht hoe je patiëntenparticipatie van migranten kan verbeteren en een handreiking ontwikkeld. Migranten betrekken bij gezondheidsonderzoek of een patiëntenraad gaat niet vanzelf, maar is echt maatwerk. Bedenk bijvoorbeeld welke migranten je wilt betrekken, niet alleen in termen van etnische afkomst maar ook hun rol in de samenleving. Gaat het bijvoorbeeld om een sleutelfiguur die namens patiënten praat of gaat het om de patiënt zelf? Denk verder ook aan specifieke wervingskanalen en zorg voor een toegankelijke manier van communiceren. 

Een ander ZonMw-project ging over het bespreekbaar maken van palliatieve zorg onder niet-westerse migranten. Ziektes en de laatste levensfase van mensen worden vaak omgeven met culturele en religieuze taboes of vooroordelen. Zo geloven sommige Chinezen dat je de dood uitlokt door erover te praten. En sommige Marokkanen en Turken denken dat bepaalde ziektes een straf van God zijn, waardoor ze zich schamen erover te praten en geïsoleerd raken. Ons doel is bewustwording creëren over die opvattingen, wat hopelijk leidt tot het wegnemen van vooroordelen. Deze belemmeren mensen om hun laatste levensfase bespreekbaar te maken en bijvoorbeeld tijdig gebruik te maken van palliatieve sedatie of thuiszorg.’ 

Hoe bent u in Nederland terechtgekomen?

‘In 1984 kwam ik naar Nederland om te kijken of ik hier kon werken als jurist maar, die mogelijkheden waren toen nog zeer beperkt. Ondertussen ontmoette ik in Amsterdam mijn levenspartner, een Nederlander, en ik besloot opnieuw te gaan studeren; dat werd sociologie. Voor de liefde ben ik in Nederland gebleven. Inmiddels woon en werk ik hier nu 34 jaar en ik vind het hier fijn en verrijkend.’

Hoe verschilt de wetenschapsbeoefening tussen Kroatië en Nederland?

‘In mijn vakgebied, de sociale wetenschappen, merk ik dat in Kroatië weliswaar zeer degelijke en feitelijke wetenschap wordt bedreven met uitvoerig bronnenonderzoek, maar dat Kroatische wetenschappers terughoudender zijn in hun conclusies. Waarschijnlijk komt dat door de wetenschappelijke traditie die daar heerst. Inmiddels zie je wel dat jonge wetenschappers steeds vaker ervaring in het buitenland opdoen waardoor ze meer uitgesproken conclusies kunnen trekken.’ 

En hoe verschilt het leven in Kroatië en Nederland?

‘Kroatië is een jonge, kleine staat waar de materiële mogelijkheden soms beperkt zijn. Dat kan ook zorgen voor beperkte mogelijkheden om jezelf te ontplooien. Toch is de kracht van Kroatische mensen groot. Je ziet dat ze zich uitermate inspannen om in hun professionele leven iets te bereiken en ze zijn inventief en creatief. Ik denk dat het hebben van minder middelen ook als een trigger kan werken om veel te bereiken.
Ik beleef Nederland als een land dat zijn zaakjes goed op orde heeft met een bijzonder vermogen om hervormingen tot stand te brengen. De Nederlandse overlegstructuur leidt uiteindelijk tot afstemming en draagvlak voor beslissingen. In Kroatië is het veel moeilijker en ingewikkelder om voornemens daadwerkelijk om te zetten in beleid of wetten. Het is een jonge democratie die nog veel bestuurlijke ervaring moet opdoen.’


Auteur: Chrétienne Vuijst
Fotograaf: Pharos
Publicatiedatum: 4 oktober 2018

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website