Wijkverpleegkundigen en verzorgenden in de wijk hebben steeds meer taken en verantwoordelijkheden en vinden het belangrijk mee te praten over hun vak. Ambassadeurstrajecten, gericht op persoonlijk leiderschap, moeten daarbij helpen. Onlangs werden de trajecten geëvalueerd.

‘Ik heb geleerd om anderen te enthousiasmeren, ze mee te nemen in mijn verhaal en naar voren te treden’, vertelt Laura Hollenberg, wijkverpleegkundige bij Omring. Ze nam deel aan het eerste ambassadeurstraject voor haar beroepsgroep in 2013. ‘Als wijkverpleegkundigen zijn wij soms wat te bescheiden. Ons vak heeft soms een suf imago van steunkousen aantrekken en oogdruppels geven, terwijl er zoveel meer bij komt kijken. Ik wilde bijdragen aan een beter imago.’ 

Nieuwe taken

De ambassadeurstrajecten zijn opgezet door beroepsvereniging V&VN met steun van ZonMw, en hebben als doel wijkverpleegkundigen en verzorgenden in de wijk op te leiden om hun vak zichtbaarder te maken. Sinds 2015 hebben wijkverpleegkundigen een andere rol gekregen met nieuwe taken, waaronder het indiceren van zorg. Daarbij hoort ook een sterker professioneel zelfbewustzijn. De ambassadeurstrajecten bestaan uit trainingen en coaching op het gebied van leiderschap, zodat deelnemers een visie op hun vak ontwikkelen en hun beroepsgroep beter kunnen vertegenwoordigen. 

Evaluatie: veel effect

Inmiddels hebben 75 wijkverpleegkundigen deelgenomen aan een traject. Hogeschool Utrecht publiceerde onlangs een evaluatie van vijf jaar ambassadeurstrajecten voor wijkverpleegkundigen. Daaruit blijkt dat ze veel opleveren voor de deelnemers, de cliënten en voor de samenwerking met andere teams in het zorg- en sociale domein. Wijkverpleegkundigen leren kritisch denken, zijn assertiever en ontwikkelen zich persoonlijk en beroepsmatig. Bestuurders noemen als opbrengst: toegenomen zichtbaarheid, beroepstrots en het beter werken in netwerken. Van de wijkverpleegkundigen die hebben deelgenomen aan het traject is 22 procent een nieuwe opleiding gaan volgen en heeft 76 procent een nieuwe rol of taken gekregen. Een van de ambassadeurs zette de landelijke actie ‘Meer zorg, minder papier’ op. 

Het ambassadeurstraject, met gastsprekers uit verschillende sectoren, bestond uit negen thematische bijeenkomsten. Deelnemers leerden lobbyen, onderhandelen en omgaan met de media. Na afloop gaven de deelnemers gastlessen aan HBO-V-studenten, waarin ze vertelden hoe ze in de praktijk invulling geven aan begrippen als zelfredzaamheid en interdisciplinair werken. Ook werden ze uitgenodigd door ZonMw, V&VN en Zorgverzekeraars Nederland om te komen meepraten. Zo is Hollenberg mee geweest naar gesprekken met toenmalig staatssecretaris van VWS Van Rijn om over knelpunten in de zorg te praten; binnenkort bezoekt ze minister van VWS Hugo de Jonge. Ook is ze lid van de ZonMw-commissie Zichtbare schakel fase 2, waar ze meedacht over competenties van wijkverpleegkundigen en subsidieaanvragen beoordeelde. Met een mede-ambassadeur zette ze het Platform Wijkverpleegkundigen Noord-Holland op. ‘We willen in de regio vanuit de verschillende zorgorganisaties gaan overleggen over scholing en accreditatie.’

Verzorgenden: zichtbaarheid

Daarnaast ging in 2017 een nieuw ambassadeurstraject van start, gericht op verzorgenden in de wijk. Een logische volgende stap, aangezien verzorgenden in de wijkteams veruit in de meerderheid zijn, terwijl deze beroepsgroep minder bekend is dan de wijkverpleegkundige. Veertien verzorgenden in de wijk hebben inmiddels meegedaan aan deze ambassadeurstrajecten. Uit een recente evaluatie door de Vrije Universiteit van de eerste jaargang blijkt dat de verzorgenden een sterke persoonlijke groei doormaken. 

‘Prachtig vak’

Verzorgende IG Henriëtte van den Broek is een van de deelnemers. ‘Ik was in ons team altijd al degene die nieuwe dingen oppakte. Toen ik hiervoor gevraagd werd dacht ik: ik ga ervoor.’ Nu al ziet ze meer lef bij de collega’s in haar team. ‘Vanochtend heb ik nog gezegd dat ze best mogen beseffen wat een prachtig vak ze hebben. Dat probeer ik uit te dragen.’

‘Ik zie dat beleidsmakers en bestuurders grote behoefte hebben aan informatie uit de wijk’

Bij de afronding van haar ambassadeurstraject heeft Van den Broek een plan opgesteld voor haar werkgever Icare om verzorgenden voortaan te betrekken bij werkgroepen voor kwaliteitsverbetering. ‘Daarin zaten tot nu toe alleen wijkverpleegkundigen. Dat is jammer, want wij zijn de ogen en oren van de wijkverpleging.’ Sinds kort neemt ze deel aan de kwaliteitsgroep Passende Zorg van haar organisatie. Ze hoopt dat steeds meer collega’s hun rol gaan pakken. ‘En dat gebeurt ook, langzamerhand. Ik hoor ze zeggen: hé, wij zijn er ook, laat ons ook aanschuiven. Dat is leuk om te ervaren.’

 

Kijkje in de keuken

Een andere opbrengst, volgens Van den Broek, was het voortdurend kijken in andermans keuken. ‘Dat leidt tot veel meer begrip.’ Ze nodigde een vertegenwoordiger van een zorgverzekeraar uit om mee te lopen in haar wijk. ‘Ik liet zien wat voor beslissingen we nemen. Zo smeren we de rug van een van onze cliënten met jeuk ’s avonds in met zalf. Dat is medisch gezien onzin, maar daardoor heeft die mevrouw een rustige nacht. Dat scheelt een slaappil en daarmee dus ook de kans op vallen. Dat vond mijn bezoeker een eyeopener.’ Ook wijkverpleegkundige Hollenberg leidde vertegenwoordigers van andere organisaties rond. Ze liet een wethouder zien hoe de verschillende financieringsstromen van Wmo en Zorgverzekeringswet in de praktijk uitwerken. 

Trots

Beide professionals hebben geleerd de vertaalslag te maken van beleid naar praktijk en andersom. ‘Ik zie dat beleidsmakers en bestuurders grote behoefte hebben aan informatie uit de wijk’, zegt Hollenberg. Dankzij de ambassadeurstrajecten is er meer aandacht voor het vak van wijkverpleegkundige gekomen, merkt ze. ‘Een mooie ontwikkeling is het nieuwe opleidingsprofiel Bachelor Nursing 2020 van de HBO Verpleegkunde opleidingen, waarin veel meer aandacht is voor werken in de wijk.’ Van den Broek: ‘Mijn organisatie krijgt er veel blije verzorgenden bij, die naar iets positiefs toewerken. Zij zeggen: hier zijn wij, we hebben veel competenties, gebruik ons.’ Zelf is ze trots op het moment waarop ze vorig jaar een grote presentatie durfde te houden. Een aandachtige zaal met zeshonderd mensen. ‘Daar kreeg ik kippenvel van.’ 

Combineren

De grootste uitdaging voor de toekomst van de wijkverpleging en verzorging in de wijk zijn de arbeidsmarkttekorten. ‘Daarom moeten we jonge professionals aantrekken en doorgroeimogelijkheden bieden’, zegt Hollenberg. ‘En het belang van preventie inzichtelijk maken, omdat je daarmee erger kunt voorkomen.’ De twee blijven hun werk in de wijk combineren met het vertegenwoordigen van hun werk. Beiden krijgen ze van hun organisatie daarvoor veel ruimte. ‘Mijn werk in de wijk heeft prioriteit’, zegt Hollenberg. ‘Die balans moet er zijn.’ Ook Van den Broek zou het werken in de wijk niet willen missen. ‘Het is een pittige combinatie, maar mooi.’


Auteur: Annette Wiesman
Foto Header: Hollandse Hoogte, Tom van Limpt
Foto in artikel: Hollandse Hoogte, Guus Pauka
Publicatiedatum: 30 juli 2018

Gerelateerde artikelen

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website