Bij sommige mensen slijt het gebit te snel. Dat kan komen door nachtelijk tandenknarsen, maar hoeft niet. Tandarts Michiel Allessie ontwikkelde een app die ’s nachts dat malende geluid registreert. Een groot Amerikaans bedrijf heeft de vinding opgekocht en de bedenker gevraagd te helpen bij de verdere ontwikkeling.

Met trots laat tandarts Michiel Allessie weten dat het Amerikaanse bedrijf SLEEPSCORELABS in San Diego, dat slaaponderzoek doet en zich richt op het verbeteren van slaapproblemen, zijn app heeft opgekocht. De app Do I snore or grind registreert via een smartphone het nachtelijk snurken en tandenknarsen. Het beursgenoteerde Amerikaanse bedrijf in medische apparatuur benaderde de tandarts vanwege het grote aantal downloads en de goede reviews in de VS. 

Vanwaar deze zijstap als tandarts?

‘Na mijn studie bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam – het ACTA – heb ik als tandarts in diverse praktijken gewerkt. Op een gegeven moment ben ik me gaan toeleggen op de slaaptandheelkunde. Ik ben gecertificeerd door de Nederlandse Vereniging van Tandheelkundige Slaapgeneeskunde (NVTS). Als specialist op dit gebied behandel ik mensen met slaapapneu en nachtelijk tandenknarsen. Dat laatste wordt ook wel slaapbruxisme genoemd. Bij slaapapneu stokt de adem regelmatig en kan een snurkbeugel, die de kaak iets naar voren houdt, soelaas bieden.’

Wat houdt slaapbruxisme precies in?

‘Mensen die daar last van hebben, klemmen hun tanden op elkaar en maken daarbij dan vaak een malende beweging. Dat geeft een knarsend geluid, wat vreselijk naar is om te horen; het gaat met flink wat geweld gepaard. De kauwspieren horen tot de sterkste spieren van ons lichaam. Uit metingen is gebleken dat je tijdens de slaap maar liefst 130 procent harder kunt bijten dan overdag. Als je wakker bent, weet je dat je niet harder moet bijten om schade te voorkomen. Die rem heb je niet tijdens de slaap.’

Is tandenknarsen het gevolg van stress?

‘Dat denken veel mensen, maar dat is nooit wetenschappelijk bewezen. Wel is bekend dat na een stressvolle gebeurtenis, zoals een scheiding, iemand met bruxisme meer gaat tandenknarsen. Het kan dus door stress toenemen, maar dat is niet de oorzaak. Wat de oorzaak wél is, weten we nog niet. Ook zien we dat ongeveer 40 procent van de mensen met slaapapneu tandenknarst.’

‘Bruxisme wordt meestal relatief laat ontdekt en is moeilijk te diagnosticeren’

Welke consequenties heeft slaapbruxisme?

‘De kracht van het tandenknarsen komt vooral terecht op de kiezen en die slijten daardoor sneller. Ook zijn er mogelijke complicaties zoals kaakgewrichtsklachten en hoofdpijn. Bruxisme wordt meestal relatief laat ontdekt en is moeilijk te diagnosticeren. De oorzaak van de slijtage is niet altijd duidelijk. Die kan ook veroorzaakt worden door bijvoorbeeld boulimia. Mensen die daaraan lijden spugen alles uit, en het maagzuur kan leiden tot gebitsslijtage. Maar slaapbruxisme komt het meeste voor. Uit een wereldwijd onderzoek onder twaalfduizend mensen blijkt dat het bij 7,8 procent van de bevolking voorkomt. Het gaat ook vaak weer weg als je ouder wordt. Boven de 40 jaar komt het aanzienlijk minder voor.’

Hoe weet een tandarts of tandenknarsen de boosdoener is bij gebitsslijtage?

‘Wil je het goed onderzoeken, moet iemand een nacht doorbrengen in een slaaplab. Maar zo’n onderzoek is nogal ingrijpend en kostbaar, daarom gebeurt het vrijwel nooit. Dankzij een lening vanuit het programma Take-off heb ik als alternatief in eerste instantie onder de naam Sleep.ai – waarbij ‘ai’ staat voor artificial intelligence – een app ontwikkeld die mensen op hun smartphone kunnen downloaden. De smartphone leggen ze ’s nachts naast hun bed en die neemt via de ingebouwde microfoon de geluiden op. Dan heb je wel zo’n acht uur geluidsopnamen en dat is natuurlijk niet handig. Dankzij slimme algoritmen filtert de app alleen de knarsgeluiden eruit. Meestal gaat het om zo’n tien fragmenten van vijf à zes seconden per nacht. Ook snurkgeluiden vangt hij op.’

Wat kun je er vervolgens mee?

‘Die opname kan de tandarts helpen om de juiste diagnose te stellen. De tandarts schrijft indien nodig een knarsbitje voor en geeft leefstijladviezen. Maar je kunt er ook zelf mee aan de slag. Als je als snurker en tandenknarser bijvoorbeeld elke avond alcohol en een dubbele cappuccino drinkt en ook nog eens rookt, moet je dat eens een week allemaal niet doen. Gebruik de app dan opnieuw en kijk of die leefstijlverandering verbetering geeft.’

Uw lening uit Take-off moet worden terugbetaald. Gaat dat lukken?

‘Dat is inmiddels gebeurd. Geweldig dat ik op die manier de ruimte heb gekregen om de app te ontwikkelen en te vercommercialiseren. Ik ben nu even in Nederland maar binnenkort ga ik een jaar naar San Diego. SLEEPSCORELABS heeft mij gevraagd de app ook beschikbaar te maken voor niet-westerse landen. In China en India bijvoorbeeld hebben veel mensen goedkopere Android-smartphones waarvan de microfoons veel achtergrondruis geven. Ik ga het algoritme zo aanpassen dat die ruis eruit wordt gefilterd, zodat ook de rest van de wereld gebruik kan maken van mijn vinding.’

Take-off, een wetenschapsbreed financieringsinstrument van NWO en ZonMw, wordt gefinancierd door de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Economische Zaken en Klimaat. Het onderdeel Vroegefasetraject, waaruit Michiel Allessie financiering kreeg, is een zogenaamd revolverend fonds: de lening moet worden terugbetaald.


Auteur: John Ekkelboom
Foto: Studio Oostrum
Publicatiedatum: 30 juli 2018

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website