Pedagoog Abdellah Mehraz ontwikkelde ‘opvoeddebatten’ om migrantenvaders te ondersteunen bij de opvoeding van hun kinderen. Met steun van onder andere ZonMw beschreef hij zijn methodiek in een handboek. Dit maakte de cursus meer zichtbaar en leidde tot nieuwe vormen van opvoedondersteuning.

Vers afgestudeerd als pedagoog kreeg Abdellah Mehraz in 2003 het aanbod om in Utrecht voor het project Kanaleneiland Gezond een cursus op te zetten die Marokkaanse vaders moest betrekken bij de (meer westerse) opvoeding van kinderen. ‘Er was wel een ruim aanbod aan opvoedingsondersteuning voor moeders met een niet-westerse achtergrond, maar die moeders gaven aan dat ook hun mannen benaderd zouden moeten worden om daadwerkelijk iets voor elkaar te krijgen.’

Aan de slag

Mehraz begon vol goede moed. ‘Ik ontdekte al snel dat er op dit gebied helemaal niets was om op voort te bouwen. Dus ben ik maar gewoon aan de slag gegaan, daarbij voor een deel puttend uit mijn eigen ervaringen. Ik ben als peuter naar Nederland gekomen en heb vanaf mijn negende weer jaren in Marokko doorgebracht omdat mijn vader mij een onhandelbaar kind vond. Daar kreeg ik van buurmannen en neven de aandacht die ik bij mijn vader in Nederland miste.’

Zelf laten vertellen

Mehraz wist in Utrecht uiteindelijk via de voorzitter van een buurtvereniging een groep vaders bijeen te krijgen voor een eerste debat. ‘Ik heb de vaders vooral zelf laten vertellen met welke concrete vragen of problemen zij worstelden ten aanzien van de opvoeding van hun kinderen. Het is daarbij de bedoeling dat de vaders, door met elkaar in debat te gaan en ervaringen en tips uit te wisselen over deze onderwerpen, van elkaar leren. Want bij deze doelgroep werkt het niet als ik als “jong broekie” – aanvankelijk zelf ook nog zonder kinderen – ga vertellen hoe het zou moeten. Bovendien merkte ik dat ik zelf ook heel veel van de vaders kon leren. Op grond van mijn eigen jeugd zag ik de vaders vooral als de oorzaak van het probleem: zij bemoeiden zich te weinig met hun kinderen. Door de debatten merkte ik echter dat alle vaders toch het beste voor hun kinderen willen. Alleen de manier waarop ze dat willen bereiken werkt in de Nederlandse samenleving niet of niet goed.’

Binding

De door Mehraz opgezette methodiek bleek aan te slaan bij vaders en werd gaandeweg ook buiten Utrecht bekend. Vanuit diverse gemeenten kwam de vraag of hij met zijn inmiddels opgerichte adviesbureau Trias Pedagogica ook bij hen dergelijke opvoeddebatten met migrantenvaders zou willen organiseren. ‘Om aan de groeiende vraag te kunnen voldoen, ben ik vanuit mijn eigen netwerk mensen gaan benaderen en begeleiden om als debatleider te functioneren. Het belangrijkste daarbij is dat de debatleider binding heeft met en kennis heeft van de culturele en religieuze achtergrond van de doelgroep. Een tweede belangrijk punt is dat de vragen en behoeften die bij de individuele deelnemers leven het startpunt vormen van het debat. De onderwerpen kunnen dus per groep verschillen. Het gaat er vooral om de deelnemers via de gesprekken bewust te laten worden over hun rol in de opvoeding van hun kinderen en hen in het gesprek te laten ontdekken welke vaardigheden daarbij nodig zijn. De debatten vinden overigens altijd plaats op een voor de deelnemers vertrouwde locatie, bijvoorbeeld het buurthuis, de moskee, de kerk et cetera.’

‘Vaders zeggen dat ze hun kinderen meer stimuleren of dat ze nu met hun vrouw overleggen over de opvoeding’

In aanloop naar de inwerkingtreding van de Jeugdwet verstrekte ZonMw bescheiden subsidies om handboeken voor de jeugdsector te beschrijven. Met zo’n subsidie heeft Mehraz, in samenwerking met het Verwey-Jonker Instituut en Hogeschool InHolland, de door hem ontwikkelde cursus in een handboek vastgelegd en waar mogelijk met literatuur nader onderbouwd. Dat leverde in 2015 de publicatie Opvoeddebatten met migrantenvaders. Een methodiekbeschrijving en -onderbouwing op.

Handboeken voor jeugdwerk
De Jeugdwet trad in werking in 2015. Een van de doelen hiervan is de eigen kracht van gezinnen en kinderen te versterken. Vanuit het ZonMw-programma Effectief werken in de jeugdsector zijn in 2013 twintig projecten gefinancierd om bestaande methodieken, gericht op versterking van eigen kracht, te beschrijven en te onderbouwen. Door een methodiek vast te leggen in een handboek wordt ze overdraagbaar en kan ze verder onderzocht worden. Het ging om bescheiden en kortdurende subsidies, die hebben geleid tot twintig handboeken. Het boek van Abdellah Mehraz is daar één van. Een ander voorbeeld is het Handboek Begeleid Leren voor jongeren met psychische beperkingen.

‘Deze publicatie maakte de methodiek beter zichtbaar en inzichtelijk voor potentiële opdrachtgevers’, beschrijft Mehraz het gevolg van het handboek. ‘De toegenomen belangstelling die dat opleverde heeft geleid tot het ontwikkelen van aanvullende debatreeksen vanuit Trias Pedagogica.’ Zo zijn er debatreeksen over een gezonde leefstijl, over radicalisering en over huiselijk geluk en huiselijk geweld.

Kaart- en bordspellen

Mehraz: ‘Tijdens die debatten maken we ook gebruik van door onszelf ontwikkelde kaart- en bordspellen die de deelnemers uitdagen met elkaar in gesprek te gaan over gevoelige onderwerpen. De onderwerpen daarbij breiden zich nog steeds uit. Zo ontwikkelen we op dit moment – op basis van een vraag van de vaders – een bordspel om het bespreken van gevoelens en intimiteit te vergemakkelijken.’

Terugkomdagen

De opvoeddebatten hebben ook daadwerkelijk effect, weet Mehraz. ‘We organiseren enkele maanden na afloop van de debatreeks terugkomdagen voor de groepen. We vragen daarbij wat er veranderd is na de cursus. We horen daarbij veel positieve dingen; bijvoorbeeld vaders die zeggen dat ze hun kinderen meer stimuleren of dat ze nu met hun vrouw overleggen over de opvoeding. En vooral dat ze bij problemen eerst gaan kijken wat ze er zelf aan kunnen doen in plaats van de schuld meteen bij anderen te leggen.’


Auteur: Marten Dooper
Fotograaf:
Shutterstock, Iakov Filimonov

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website