Als openbaar apotheker zie ik dagelijks hoe passende hulpmiddelen het verschil kunnen maken in iemands leven. Bijvoorbeeld bij mensen die afhankelijk zijn van een stoma, katheters of bloedmeetapparatuur bij diabetes. Als ze de goede hulpmiddelenzorg krijgen, ondervinden ze geen hinder van hun kwaal en behouden ze dezelfde kwaliteit van leven.

Bij goede hulpmiddelenzorg gaat het niet alleen om het juiste product maar ook om de juiste voorlichting en nazorg. De zorgverlener moet vragen: ‘Past het middel dat we een jaar geleden voorschreven nog steeds bij u? Of is er inmiddels een aanpassing nodig?’ Bovendien is het belangrijk dat hulpmiddelen (kosten)effectief zijn, zodat deze zorg betaalbaar blijft.

Onduidelijk

Opvallend is dat hulpmiddelenzorg op lokaal niveau doorgaans als een zonnetje verloopt. Huisarts, wijkverpleegkundige en apotheker: binnen die driehoek zijn de communicatielijnen kort en kan men snel en adequaat handelen, zodat de cliënt het juiste hulpmiddel ontvangt met de bijbehorende zorg op het juiste moment. Maar met bijvoorbeeld de tweede lijn, zoals ziekenhuizen, zijn er nauwelijks samenwerkingsafspraken en dus zie je daar dat de zorg versnippert. Het is een ondergeschoven kindje en sommige cliënten zijn daarvan de dupe. Wij leveren in zo’n geval op voorschrift van hun arts of verpleegkundige het product bij hen af, maar kennen vaak de zorgvraag niet. Mensen worden opgescheept met te veel katheterzakken, of continentiemateriaal dat niet past. Ook is onduidelijk wie de regie heeft. Cliënten hebben vaak geen idee bij wie ze moeten aankloppen voor meer informatie. Dat moet anders. De vraag is hoe.

Als er geen katheters of stomazakjes waren, konden veel mensen niet zelfstandig thuis wonen

Er wordt nauwelijks onderzoek gedaan naar evidence based hulpmiddelenzorg. In 2018 is daarom het ZonMw-programma Goed Gebruik Hulpmiddelen gestart: subsidies voor doelmatigheidsonderzoek naar gepast gebruik van hulpmiddelen. De subsidies zijn bedoeld als stimulans voor iedereen die betrokken is bij hulpmiddelenzorg: verpleegkundigen, apothekers, medisch speciaalzaken, leveranciers en artsen. Belangrijk is dat ook patiënten betrokken zijn bij de opzet van dat onderzoek. Niet op persoonlijke titel, maar uit naam van een belangenorganisatie die een grotere groep vertegenwoordigt. Drie projecten hebben inmiddels geld gekregen voor onderzoek. Daarnaast zijn acht stimuleringssubsidies toegekend om een netwerk voor onderzoek op te zetten of een onderzoeksvoorstel te schrijven.

Uitdaging

De subsidieaanvragen komen helaas nog maar mondjesmaat binnen. Want onderzoeksgroepen zijn gewend om geneesmiddelenonderzoek te doen. Dat is een heel ander type onderzoek, vaak met een placebogroep ter vergelijking. Onderzoek naar hulpmiddelenzorg gaat veel meer over de kenmerken van de cliënten zelf. Woont hij zelfstandig of in een zorginstelling? Is hij in staat het hulpmiddel zelfstandig te gebruiken? Onderzoekers weten vaak geen raad met dat soort vragen. Men realiseert zich onvoldoende hoe belangrijk onderzoek is. Stel je voor dat er geen katheters of stomazakjes waren. Dan konden veel mensen niet zelfstandig thuis wonen. Mensen met diabetes zouden zonder medische hulpmiddelen zelfs geen overlevingskans hebben.

Belangstelling wekken

Het is voor ons de uitdaging om belangstelling te wekken. We zien gelukkig positieve ontwikkelingen. Onlangs organiseerden we een informatiebijeenkomst. ‘De belangstelling hiervoor was groot’.

Mooie innovaties

Het is ook mooi om te zien dat de reeds toegekende projecten belangrijke thema’s onderzoeken. Bijvoorbeeld hoe maatwerk in orthopedische hulpmiddelen het functioneren van mensen met spierziekten kan verbeteren. Een ander interessant project gaat over een geavanceerde bionische handprothese en het derde over hoe je mensen kunt motiveren consequent hun orthopedische schoenen te dragen. Het zou fantastisch zijn als Nederland zich verder ontwikkelt tot een voorloper in uitstekende en betaalbare hulpmiddelenzorg. Het programma Goed Gebruik Hulpmiddelen zal dit blijven stimuleren.
 


Evelyn Schuil-Vlassak is openbaar apotheker en lid van de programmacommissie Goed Gebruik Hulpmiddelen
Fotograaf: Marc de Haan

Bijeenkomst voor geïnteresseerden
Voor iedereen die geïnteresseerd is in het doen van doelmatigheidsonderzoek in de hulpmiddelenzorg, organiseert ZonMw op 27 juni aanstaande een informatiebijeenkomst. Hier hoor je meer over de subsidieoproep voor open ronde 2, hulpmiddelen in het verzekerde pakket, het doen van doelmatigheidsonderzoek en over het betrekken van ketenpartners en patiënten.

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website