Zorg organiseren in samenhang rondom mensen is van belang. In zorgjargon noemen we dit ‘ketenzorg’, maar dat dekt de lading niet. Ook de term integrale zorg, waarmee zorg bedoeld wordt die levensdomeinen verbindt, past niet echt. Liever gebruik ik de term ‘integraliteit’, een woord dat volgens De Taalunie en Van Dale niet bestaat. Kortom, ik heb andere woorden nodig om de gedachten over nieuwe zorg te definiëren. De samenwerkingsverbanden van de toekomst vragen om een nieuwe taal.

De beweging naar integraliteit is logisch. Kijk alleen maar naar welke problemen allemaal kunnen spelen bij een gezin dat met jeugdzorg te maken heeft: gezondheidsproblemen, schuldenproblematiek, psychische problemen. Een gebroken been moet je gewoon fiksen, maar niet alles kan op die manier worden opgelost. Vooral niet in onze samenleving, die te maken heeft met een groeiende groep ouderen, mensen met een chronische ziekte of een beperking. Juist zij hebben aandacht nodig voor de verbondenheid van hun leefgebieden. Dat betekent niet dat organisaties hun aanbod multidisciplinair naast elkaar in een mandje moeten leggen; het begint met de vraag wat de cliënt belangrijk vindt en nodig heeft. We hebben een vak geleerd en zitten allemaal vol goede bedoelingen, maar op de een of andere manier gaan we aan die elementaire behoefte vaak voorbij.

Om goede zorg te blijven bieden moet je steeds de verbinding zoeken met anderen

Niet alleen het opnieuw organiseren van zorg is belangrijk, maar ook het aanpassingsvermogen van organisaties aan maatschappelijke trends. Onze samenleving ‘vernetwerkt’ enorm. Nederlandse bestuurders en toezichthouders moeten zich realiseren dat opereren in complexe samenwerkingsverbanden cruciaal is voor de kwaliteit die ze leveren. Zo’n bericht van het Radboudumc vind ik mooi: onlangs liet het weten van ‘universitair medisch centrum’ door te willen groeien naar ‘universitair medisch netwerk’. Om goede zorg te blijven bieden moet je steeds de verbinding zoeken met anderen. Dat werpt wel nieuwe governancevragen op. Zoals: welke rol hebben toezichthouders, moeten zij overleggen met medetoezichthouders uit het netwerk en hoeveel ruimte geven zij aan de bestuurder? Ook zouden ze moeten nadenken over de toegevoegde waarde van hun organisatie binnen al die netwerken. 

Kennis 

Het goede nieuws: ik verwacht dat de vernetwerking in onze samenleving en in de zorgsector, in combinatie met de digitalisering en de behoefte aan realtime kennis, de processen van zorgverlening en kennisontwikkeling dichter bij elkaar kan brengen. We hebben een kennisinfrastructuur nodig waarin het verlenen van zorg en het doen van (wetenschappelijk) onderzoek veel meer verweven raken. Denk aan het ophalen van vragen uit de praktijk als directe onderzoeksprogrammering, waarbij de uitvoering van het toegepast onderzoek met en in de praktijk plaatsvindt. Samenwerkingsverbanden in de zorg en kennisnetwerken kunnen zo beter samensmelten. 

Internationale aandacht

De vraagstukken van de toekomst komen ook aan bod op de International Conference on Integrated Care in mei 2018, waarvan Vilans, ZonMw en het RIVM co-host zijn. De International Foundation for Integrated Care organiseert de conferentie. Dit wereldwijde platform wil kennis uitwisselen over hoe je zorg en ondersteuning beter kunt laten aansluiten bij de behoefte en integraliteit realiseert. Ondanks de soms grote verschillen in zorgstelsels van de deelnemende landen, werken zij allemaal toe naar zorg die beter rond mensen heen georganiseerd is. Ook de WHO onderschrijft dat integrated health services de kant is die we op moeten. 

Beter verstaan

Losbreken uit oud denken en oude terminologie kan helpen ons handelen op de schop te nemen. Misschien kan nieuwe taal ons meer verbinden zodat we elkaar beter verstaan. Blijf kijken met die brede blik, en verlies daarbij de mens voor wie je het allemaal doet, niet uit het oog. 


Mirella Minkman is bijzonder hoogleraar innovatie van organisatie en governance van integrale zorg bij Tilburg University, directeur innovatie en onderzoek bij Vilans en vicevoorzitter van de Executive Board van de International Foundation for Integrated Care. Ook is ze commissielid bij het ZonMw-programma Zwangerschap en Geboorte II.


Foto: Sietske Raaijmakers

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website