Mede dankzij ZonMw-gefinancierd onderzoek is een cognitieve gedragstherapie voor tinnitus opgenomen in de zorgverzekering. Het is wetenschappelijk aangetoond dat deze behandeling voor ‘oorsuizen’ effectief is.

Al vele jaren heeft Mariejet Konings (58) uit Brunssum last van een suizende toon die continu aanwezig is in haar hoofd. Pas toen haar huisarts zes jaar geleden de diagnose tinnitus stelde en Konings vervolgens hierover op internet ging lezen, raakte ze in paniek. ‘Ik las dat je er nooit meer vanaf komt en dat je er knettergek van wordt. Vanaf dat moment draaide ik inderdaad door en na enige tijd wilde ik zelfs dood. De huisarts gaf mij antidepressiva. Ik werd wel rustiger maar ik bleef gefixeerd op dat geluid, waardoor mijn probleem niet afnam.’

Bezorgdheid

Adelante Audiologie & Communicatie in Hoensbroek bood uiteindelijk de oplossing. Daar is onder leiding van psycholoog Rilana Cima de zogenaamde trapsgewijze tinnitusspecifieke behandeling ontwikkeld. Zij is onderzoekscoördinator bij het Kenniscentrum van Adelante en universitair docent aan de Universiteit Maastricht bij de faculteit psychologie en neurowetenschappen. Cima vertelt dat tinnitus veel voorkomt. ‘Ongeveer een op de vijf personen hoort fantoomgeluiden, dus geluiden die fysiek niet aanwezig zijn. Die variëren van suis-, rinkel-, tik-, brom-, sis-, klop- tot zelfs straaljagergeluiden. Zo’n 3 tot 5 procent van hen is daardoor ernstig belemmerd. Niet de aard of het volume van het geluid leidt tot klachten, maar de bezorgdheid erover.’

Exposuretherapie

Dit laatste was voor Cima ruim tien jaar geleden reden om samen met collega’s specifiek voor tinnitus een cognitieve gedragsbehandeling te ontwikkelen. Ze omschrijft de aanpak als een tweetrapsmodel. Iedere tinnituspatiënt komt in Hoensbroek voor diagnostiek en uitleg over tinnitus. Bij milde klachten is deze benadering voldoende. Voor zwaardere patiënten volgt een tweede stap. Zij krijgen een uitgebreide behandeling door een tinnitusteam, bestaande uit een psycholoog, bewegingstherapeut, audioloog, maatschappelijk werker, fysiotherapeut en logopedist. 

‘Niet alleen in Nederland maar ook in het buitenland is er gigantisch veel belangstelling’

Cima: ‘We stellen patiënten systematisch bloot aan hun tinnitus. Vergelijk het met de exposuretherapie voor spinnenfobie, waarbij iemand wordt geconfronteerd met spinnen. Onze patiënten tonen vrees en vermijdingsreacties die de tinnitusklachten in stand houden. Die verminderen we door hen bijvoorbeeld in een stille ruimte gericht te laten luisteren naar hun tinnitus, wat uiteindelijk leidt tot een andere interpretatie van het geluid en herstel van de klachten. Voordat we met de exposuretherapie beginnen, krijgen ze eerst bewegingstherapie en oefeningen in stressreductie en bewustwording. Uiteindelijk doel is dat ze hun aandacht kunnen verplaatsen van en naar hun tinnitus.’

Heilzaam en kosteneffectief

Om de effectiviteit van deze behandeling te onderzoeken, ontvingen de Limburgse onderzoekers subsidie vanuit het ZonMw-programma DoelmatigheidsOnderzoek. In totaal deden 492 mensen met tinnitus mee aan deze gerandomiseerde studie. Via loting kreeg de ene helft de nieuwe therapie en de overige personen een conventionele behandeling, zoals het dragen van een soort gehoorapparaatje dat prettig geluid aanbiedt. De deelnemers werden twaalf maanden gevolgd en over de resultaten publiceerden de wetenschappers in 2012 in het gerenommeerde medische tijdschrift The Lancet. Het bleek dat de mensen die de nieuwe therapie volgden na drie maanden al redelijk gewend raakten aan het fantoomgeluid en dat hun kwaliteit van leven en gemoedstoestand significant verbeterden. De tinnitus kwam veel meer op de achtergrond te staan. Bovendien was de therapie kosteneffectief.

Tweede onderzoek noodzakelijk

Groot probleem was dat deze nieuwe zorg niet werd vergoed. Zorginstituut Nederland (ZIN), dat adviseert over opname van behandelingen in de zorgverzekering, liet weten dat daarvoor een tweede effectstudie elders noodzakelijk was. Cima vond Libra Revalidatie & Audiologie in Eindhoven bereid mee te werken en kreeg geld vanuit een budget van de zorgverzekeraars voor zorginnovatie. In Eindhoven werd eveneens een tinnitusteam opgezet en door Adelante getraind om de nieuwe behandeling aan te bieden. Inmiddels zijn van ongeveer 1500 patiënten de resultaten bekend, vertelt Cima. ‘We zien dat daar de behandeling even goed werkt als bij ons. Eind vorig jaar besloot ZIN onze behandeling te vergoeden vanuit het basispakket zodat iedereen ervoor in aanmerking komt. Dat is natuurlijk fantastisch.’

Tinnitus-expertisecentrum

Ook Mariejet Konings voelt zich een stuk beter dankzij de trapsgewijze tinnitusspecifieke behandeling. ‘Angst was het grote probleem en niet de tinnitus. Het geluid zit nog steeds in mijn hoofd, maar ik kan er nu veel beter mee omgaan. Ik ben niet meer bang en heb meer vertrouwen gekregen.’ Al die positieve resultaten zijn voor Cima reden om verder te gaan met onderzoek. Zo wil ze weten waarom bij sommige mensen deze therapie minder effectief is. Verder heeft ze plannen om samen met Adelante en de Universiteit Maastricht een tinnitus-expertisecentrum op te richten. ‘We zijn al bezig met het maken van instructiematerialen en het opzetten van opleidingen voor iedereen die onze therapie wil implementeren. Niet alleen in Nederland maar ook in het buitenland is er gigantisch veel belangstelling voor.’

Meedoen aan vervolgonderzoek
Momenteel lopen er nieuwe tinnitusonderzoeken bij de Universiteit Maastricht. Patiënten kunnen nog steeds deelnemen aan een online tinnitusstudie of een behandelstudie bij Adelante.

Hoe klinkt tinnitus?

Hieronder staan drie voorbeelden van geluiden. 


Auteur: John Ekkelboom
Foto: Shutterstock - Image Point Fr
Audio: Stiching Hoormij/NVVS

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website