Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
‘Wijkverpleging leek me eerst niets, maar ik ben om’

Studenten verpleegkunde op groepsstage

Er is niet alleen een tekort aan wijkverpleegkundigen, maar ook aan stageplekken. Branchevereniging ActiZ bedacht een plan: laat ouderejaars hbo-v-stagiaires de stagebegeleiding doen van jongerejaars. In Friesland werken thuiszorgorganisatie ZuidOostZorg en NHL Hogeschool op deze manier. ‘Het heeft alleen maar voordelen.’

‘Kim Bos - professional in opleiding,’ staat op haar naambordje. Bos is vierdejaars student hbo-v aan de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden en loopt stage bij ZuidOostZorg. In het kantoortje van de thuiszorginstelling overlegt ze over haar volgende cliënt, een vrouw die wil dat verrichtingen heel precies gebeuren. Marijke Tabak, tweedejaars hbo-v-student, luistert mee. Daarna rijden de studenten samen naar de cliënt.

Optillen

De twee vormen een bijzonder koppel. Bos is student, maar ze is tevens de stagebegeleider van Tabak. ‘Ik neem haar mee naar cliënten en laat haar zoveel mogelijk zelf handelingen verrichten,’ zegt Bos. Ze helpen thuiswonende cliënten met hun medicatie, wonden verzorgen, zwachtelen, wassen en aankleden. De vorige dag werden ze met spoed opgeroepen om naar een oudere man te gaan die gevallen was en hulpeloos op de grond lag. ‘Daar aangekomen hebben we gekeken hoe we hem het beste konden optillen, nadat we eerst kort hadden uitgewisseld hoe om te gaan met deze situatie in het kader van professioneel handelen’, zegt Bos.

Meer stageplekken

Het concept van groepsgewijze stages is bedacht door ActiZ, de organisatie van zorgondernemers. Het doel: meer stageplekken in de wijk. Vooral voor eerste- en tweedejaars hbo-v-studenten is er een tekort aan. Een bottleneck is dat wijkverpleegkundigen één op één stagiaires moeten begeleiden. Daarom ontwikkelde ActiZ het model waarbij jongerejaars hbo-v-studenten worden begeleid door ouderejaars, die op hun beurt worden begeleid door een wijkverpleegkundige. Met steun van het ZonMw-programma Zichtbare schakel fase 2 zijn drie proefregio’s opgezet, waarvan Friesland er één is. Hogescholen en thuiszorgorganisaties bieden volgens dit nieuwe model stages in de wijk aan.

Tekort wijkverpleegkundigen

Het initiatief is van belang omdat er een tekort is aan wijkverpleegkundigen, de spil van de zorg. Een belangrijke reden hiervoor is het beroepsimago. Veel studenten mijden het vak omdat ze denken dat wijkverpleegkundigen vooral ouderen helpen met steunkousen aantrekken. Vaak weten ze niet dat ze ook verantwoordelijk zijn voor de regie van de zorg. Vanaf september 2016 worden hbo-verpleegkundigen volgens een nieuw opleidingsprofiel opgeleid, met meer aandacht voor het werken in de wijk. Stages, die studenten laten ervaren wat het vak wijkverpleegkundige inhoudt, vormen daarvan een belangrijk onderdeel.

‘De wijkverpleegkundige wordt ontlast, nu vierdejaars studenten tweedejaars begeleiden onder supervisie van de werkbegeleider’

Dick Wielenga, senior docent hbo-v aan de NHL was meteen enthousiast toen hij vorig jaar het verzoek van ZuidOostZorg kreeg om aan het project deel te nemen. In september 2016 gingen ze van start. ‘Ik zie alleen maar voordelen,’ zegt hij. ‘Er komen meer stageplekken, het kost de thuiszorgorganisaties nauwelijks meer tijd dan anders om studenten te begeleiden. De wijkverpleegkundige wordt meer ontlast, nu vierdejaars studenten tweedejaars begeleiden onder supervisie van de werkbegeleider.’

Meer ruimte

Bos twijfelde even toen ze hoorde wat van haar werd verwacht. ‘Wist ik wel genoeg?’ Maar nadat ZuidOostZorg haar eerst tien weken inwerkte, was ze er klaar voor. De twee studenten ervaren enkel pluspunten. ‘Mensen die al jaren in het vak zitten, hebben hun vaste routine en zijn overtuigd dat hun manier de beste is. Maar omdat Kim ook bereid is te luisteren naar mijn ideeën, is er meer ruimte om me te ontwikkelen,’ zegt Tabak. ‘We zitten allebei in een leerfase’, zegt Bos. ‘Ik laat haar nadenken en samen kom je tot een aanpak.’ Docent Wielenga ziet het effect. ‘Tweedejaars zijn sneller ingewerkt, omdat ze het gedrag van vierdejaars overnemen.’ 

Opdrachten

Ook de hbo-v-studenten Merel Hofman (derdejaars) en Tjet de Boer (tweedejaars) vormen een stage-duo. ‘De begeleiding door een student is beter, want zij begrijpt beter wat het is om stagiaire te zijn,’ zegt De Boer. Neem de opdrachten die zij voor school moet maken, maar die tevens door de stagebegeleider beoordeeld worden. ‘Bij mijn vorige stage wisten ze niet echt waar ze op moesten letten. Wat ik deed was al snel goed. Maar bij Merel wil ik er meer uithalen,’ zegt De Boer. Hofman: ‘Als ik een opdracht nog niet goed of compleet vind, zal ik het zeker zeggen. Natuurlijk wel met opbouwende feedback. De gesprekstechnieken die ik op school heb geleerd, kan ik daar goed voor gebruiken.’ Zo krijgen ook de ouderejaars extra kansen zich te ontplooien. Bos en Hofman leren om collega’s te coachen en begeleiden, iets wat ze straks in de praktijk ook moeten doen.

Gevarieerd werk

‘Het loopt gewoon heel goed,’ zegt Lotte Trap, wijkverpleegkundige bij ZuidOoostZorg. ‘Maar je moet wel een lerende organisatie zijn en open staan voor de ontwikkeling van studenten,’ zegt Trap. En de cliënten? ‘Die vinden het meestal leuk als een tweede stagiaire meekomt. Op deze manier er is er meer aandacht voor hen.’ Dit jaar zullen tien studentenduo’s stage hebben gelopen bij ZuidOostZorg. Hofman overweegt wijkverpleegkundige te worden. Bos leek het in het begin niets. ‘Maar ik hou van het zelfstandig werken en organiseren. Het werk is heel gevarieerd. Je weet nooit wat de dag brengt. Dat maakt het leuk, interessant en afwisselend. Ik ben om.’

Auteur: Tjitske Lingsma
Foto: Rob Rotgers