Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 

Focus op samenwerking

De eerste maanden als nieuwe voorzitter ZonMw zitten erop! Ik heb de organisatie leren kennen en gesproken met betrokken partijen uit het veld. Heb congressen geopend en prijzen uitgereikt. Ik voelde me als een kind in een snoepwinkel: wat een fantastisch ding, ons Nederlandse zorg-ecosysteem.

Ik heb goed geluisterd. Naar wat er leeft aan ideeën en naar wat onze maatschappelijke partners vinden van ZonMw. Het zorglandschap is versnipperd. Er zijn allerlei fantastische initiatieven, van buurtnetwerken tot academische werkplaatsen tot internationaal vooraanstaand medisch-wetenschappelijk onderzoek. Maar er is zorg over de bestendigheid van al dat werk. De betrokken partijen willen weliswaar steeds hetzelfde, maar vinden elkaar op de werkvloer nog onvoldoende.

Rol voor ZonMw

Ik denk dat daar een rol voor ZonMw is weggelegd. Wij kunnen een unieke ‘makelende’ rol vervullen in dit landschap. We hebben als onderzoeksfinancier bij uitstek goed overzicht over alle verschillende plannen en pilots in de zorg en kunnen partijen verenigen rondom vraagstukken. ‘Hé, supermooie aanvraag. Maar wist je dat er drie steden verderop ook een groep is die hieraan werkt? Zou het sterk zijn om eens te praten en samen in te dienen?’ Of: ‘Prachtig vernieuwend onderzoek. Maar heb je al eens nagedacht over implementatie van al die nieuwe kennis? Zullen we met jullie meekijken?’

Financiering

Ik realiseer me dat de huidige financieringsmethodiek mede debet is aan de versnippering in het veld. Als onderzoekers steeds maar weer paniekerig aanvragen moeten schrijven om met kleine projectjes de salarissen van hun onderzoekers aan elkaar te knopen, dan schiet het natuurlijk niet op met die bestendigheid. Nederlandse onderzoeksfinanciering is te zeer gericht op kortetermijnplannen en individuele competitie tussen onderzoekers. Als de lobby van wetenschappers succesvol is en we krijgen straks een miljard euro extra aan onderzoeksinvesteringen van de nieuwe regering, hoe gaan we die gelden dan inzetten? Vullen we de bestaande potjes verder aan of gaan we op vernieuwende wijze een oplossing zoeken voor de lange termijn? Retorische vraag.

‘Wat als we de extra fondsen inzetten om de game changers te ontzorgen?’

Langzamerhand is zich een ideetje gaan vormen in mijn hoofd. Hier en daar heb ik al eens een proefballon opgelaten. Ik wil het ook hier graag delen: wat als we de extra fondsen inzetten om de absolute Nederlandse top, de game changers, te ‘ontzorgen’? Naar Canadees model zouden we deze teams voor 7 of 10 jaar kunnen financieren. Zij hoeven zich niet al te zeer te verantwoorden aan de voordeur. Ze krijgen dat geld, gaan hard aan de slag met wat ze het beste kunnen: fantastisch onderzoek doen.

Houtskoolschets

We verbinden er een paar voorwaarden aan, waarop de teams uiteindelijk worden afgerekend: 1. Teams moeten zowel fundamenteel vernieuwend zijn als ook implementatie van hun onderzoek realiseren; 2. Ze moeten Nederland internationaal op de kaart zetten qua zorg en wetenschap; 3. Ze moeten de meerjarengrant als vliegwiel gebruiken voor networking en valorisatie; 4. Ze moeten uitstekende jonge onderzoekers de gelegenheid bieden een tijdlang op hun schild mee te liften (daarmee komt er minder druk op Veni-aanvragen bij NWO); 5. Voor de duur van de team-financiering mag er niet worden aangevraagd in de Open Competitie. De aanvraagdruk gaat hiermee omlaag voor alle andere onderzoekers. 

Deze houtskoolschets gaat vooral over het compartiment ‘medische wetenschap’ van ZonMw. Op het onderdeel praktijkgericht onderzoek en ontwikkeling kom ik later terug, wanneer ik de externe evaluatie van ZonMw bespreek.

Een soort Spinozapremie voor teams

De eerste reacties op deze ‘Spinozapremie voor teams’ of ‘Zwaartekracht nieuwe stijl’ zijn positief. Natuurlijk moet er nog van alles worden uitgedacht: hoe groot moet zo’n team zijn om aanspraak te kunnen maken op de subsidie? En hoe goed moet het zijn? En wie bepaalt dat? Gaan we de rijken niet rijker maken en de armen armer? ZonMw gaat de discussie breed voeren. Het is theorie – we hebben het geld nog niet. Maar áls we het krijgen wil ik klaarstaan met een topplan om al die creatieve energie in medisch-wetenschappelijk Nederland naar het volgende level te tillen. Doet u mee? Gebruik voor uw reactie het online reactieformulier.

Jeroen Geurts is sinds januari 2017 voorzitter ZonMw. Daarnaast  is hij lid van de Raad van Bestuur van NWO. Hij is hoogleraar Translationele Neurowetenschappen bij het VU medisch centrum in Amsterdam.