Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Expert helpt Bartiméus nieuwe inzichten structureel door te voeren

‘Implementeren is een vak’

Hoe zorg je ervoor dat je organisatie werkt volgens de nieuwste inzichten? Bartiméus, dat ondersteuning biedt aan mensen die blind of slechtziend zijn, nam een deskundige in de arm die de organisatie leerde om kennis in de praktijk toe te passen.

Ze waren er, maar weinig medewerkers wisten van hun bestaan. Bartiméus had 170 tactiele tekeningen ontwikkeld. Met deze voelbare tekeningen kunnen blinde kinderen leren hoe bijvoorbeeld een bloem – met een stamper, meeldraden – in elkaar zit. ‘Alleen werden ze nauwelijks gebruikt omdat medewerkers niet wisten hoe ze deze moesten toepassen bij hun begeleiding van kinderen’, zegt Paula van Woudenberg, directeur innovatie en kennis bij Bartiméus. De organisatie ondersteunt mensen die blind of slechtziend zijn met diagnostiek, revalidatie, onderwijs, wonen en werk. Van Woudenberg noemt de tekeningen als voorbeeld van informatie die er wel is, maar onvoldoende is geïmplementeerd.

Weerbarstig

Bartiméus heeft een actief kennisbeleid. Vragen en behoeften van cliënten vormen de input voor medewerkers die wetenschappelijk onderzoek doen, terwijl zorgverleners in de praktijk ervaringskennis ontwikkelen. Binnen de organisatie zijn zeventien kennisgroepen opgezet die kennis ontwikkelen en delen met collega’s. Toch bleek de volgende stap uitermate moeilijk. ‘De implementatie van al die kennis was zeer weerbarstig. Maar als kennis niet bij zorgverleners en cliënten komt, doen we hen tekort’, aldus Van Woudenberg. 

Implementatiedeskundige

In 2013 kreeg Bartiméus de kans via ZonMw implementatiedeskundige Inesz van Benten aan te trekken. ‘Zij liet ons zien dat we eerst overzicht moesten krijgen van de kennis die we in huis hebben en voor wie deze van belang is’, legt Van Woudenberg uit. Ook keek de deskundige naar de factoren die implementatie blokkeren. Zo realiseerde Bartiméus zich dat zorgverleners weinig tijd hebben voor scholing om nieuwe kennis toe te passen. 

Kansrijke projecten

Uit inventarisatie bleek dat er zo’n 130 onderwerpen waren waarbij de organisatie nog actie moest ondernemen. ‘Het was duidelijk dat we de kennis op al deze gebieden nooit in één keer konden invoeren. We zijn in gesprek gegaan met de medewerkers en het management waarbij we ons afvroegen: waar zijn cliënten het meest mee gediend en wat zijn de meest kansrijke projecten?’

‘Je moet ervoor zorgen dat implementeren vanzelfsprekend bij het werk gaat horen’

Het leidde tot een selectie van 25 onderwerpen waarbij Bartiméus de nieuwste kennis is gaan toepassen in de dagelijkse praktijk. ‘We hoopten elk jaar met 25 nieuwe onderwerpen te beginnen, maar dat was te optimistisch. We zijn inmiddels iets reëler. Als nu de kennis op één gebied is geïmplementeerd, voegen we een nieuw onderwerp toe. Op die manier houden we het implementeren permanent op de agenda, want het is de kunst om het niet te laten verslappen.’

Hemianopsie

Een van de geselecteerde onderwerpen is de kijktraining voor mensen met hemianopsie, een aandoening waarbij patiënten als gevolg van een hersenbeschadiging delen van het gezichtsveld missen. Met de kijktraining (ontwikkeld door Visio) leren zij met specifieke oogbewegingen de uitval te compenseren. Ergotherapeut Thanja Boers geeft leiding aan de bijscholing van collega’s die in één dag leren om cliënten de speciale kijktraining te geven. De implementatie begon in 2014 met succes op de locatie in Zeist, waar behandelaars na hun bijscholing ook snel de kijktraining aan cliënten konden geven. Maar andere regio’s moesten lang wachten voordat de benodigde apparatuur voor de bijscholing en kijktraining – een beamer, computer en microfoon – er waren. 

Telefonische coaching

Tegelijkertijd vertrokken er veel medewerkers. Op een gegeven moment was Boers de enige ergotherapeut die haar bijgeschoolde collega’s kon coachen bij het geven van de kijktraining. ‘In overleg hebben we daarom besloten dat ik collega’s telefonisch coach’, aldus Boers. ‘De implementatie verdient geen schoonheidsprijs. We hebben soms veel geduld van behandelaars en cliënten gevraagd terwijl ze zo lang uitkeken naar de training.’ 

Zendingswerk

‘Het is zendingswerk geweest, om ons gevoelig te maken voor het belang van implementeren’, zegt Van Woudenberg over het werk van de deskundige, die begin dit jaar is afgezwaaid. De expert heeft de organisatie in twee jaar tijd klaargestoomd om implementatietrajecten zelf planmatig te kunnen uitvoeren door te inventariseren, workshops te geven en informatie op het intranet te plaatsen over best practices, handleidingen, oplossingen en literatuur. ‘Implementeren is een vak’, aldus Van Woudenberg.

Juiste randvoorwaarden

Welke lessen heeft Bartiméus geleerd? ‘Als je kennis gaat implementeren, moet de organisatie het belang ervan voor honderd procent onderschrijven, zorgen dat de juiste randvoorwaarden er zijn en dat mensen vrijgemaakt worden om kennis over te dragen en te ontvangen’, stelt Van Woudenberg. Een planmatige aanpak is noodzakelijk. ‘Je moet ervoor zorgen dat implementeren vanzelfsprekend bij het werk gaat horen. Op die manier is de kenniscirkel rond: niet alleen kennis ontwikkelen, maar deze ook gebruiken.’ 

Laatste inzichten

Het raakt ook aan de geloofwaardigheid van Bartiméus. Van Woudenberg: ‘We willen waarde toevoegen aan het leven van mensen met een visuele beperking en werken naar de laatste inzichten. Dat kunnen we alleen waarmaken als we de nieuwste kennis ook echt in de praktijk brengen.’

Tekst: Tjitske Lingsma 
Foto: Frank Müller (Hollandse Hoogte)