Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Parel voor onderzoek oudertraining Pittige Jaren bij kansarme gezinnen

‘Gewoon open praten met ouders’

De oudertraining Pittige Jaren vermindert probleemgedrag bij kinderen. De training werkt ook voor kansarme gezinnen, blijkt uit onderzoek van Bram Orobio de Castro en zijn collega’s. Hij kreeg een Parel van ZonMw voor zijn studie. 

Incredible Years – in het Nederlands ‘Pittige Jaren’ – is een van oorsprong Amerikaans trainingsprogramma voor ouders van kinderen met zogenoemd externaliserend probleemgedrag. Hun kinderen willen bijvoorbeeld niet luisteren, hebben driftbuien of gedragen zich erg druk. De ouders bedenken in veertien weken aan de hand van videobeelden oplossingen voor lastige opvoedsituaties. ‘We zien dat ouders zelf met heel creatieve ideeën komen die ze in de praktijk gaan uitvoeren’, vertelt Bram Orobio de Castro, hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Utrecht. ‘Het lukt ze thuis de negatieve spiraal te doorbreken en langzaam maar zeker een meer positieve ondersteunende opvoedstijl te hanteren.’

Parel wordt uitgereikt aan Bram Orobio de CastroBram Orobio de Castro (links) ontvangt de Parel uit handen van Henk Smid - directeur ZonMw

Andere opvoedmethoden 

Het was al bekend dat Pittige Jaren goed werkt bij hogeropgeleide ouders die zelf om hulp vragen. Orobio de Castro onderzocht of de training ook inzetbaar is in gezinnen met een lage sociaaleconomische status en migrantengezinnen, die zelf geen hulp zoeken. Beide groepen melden zich zelden bij de reguliere jeugdzorg. ‘We willen die ouders in een vroeg stadium andere opvoedmethoden laten uitproberen om te voorkomen dat de kinderen op latere leeftijd allerlei problemen krijgen.’

‘We merkten dat we vooraf niet te veel oplossingen moesten bedenken voor culturele verschillen’

Er is binnen de projectorganisatie veel gesproken over de beste manier om deze gezinnen te bereiken. ‘Uiteindelijk bleek het het beste te werken om gewoon met de ouders op school in gesprek te gaan’, vertelt de hoogleraar ontwikkelingspsychologie. ‘We hebben gemerkt dat we vooraf niet te veel oplossingen moeten bedenken voor allerlei culturele verschillen en diversiteitsproblemen. Gewoon aan de slag gaan en met een open houding het gesprek met de ouders aangaan. Goed luisteren en kijken wat hun wensen en mogelijkheden zijn.’

Minder gespecialiseerde hulp

De onderzoekers hanteerden de principes van een randomised controlled trial. Ze verdeelden de 156 ouders in achterstandswijken die meededen at random over twee groepen. De ene helft volgde direct de training, de andere vormde een controlegroep die drie maanden later de training kreeg. De gedragsproblemen werden gemeten met vragenlijsten en observaties. De studie laat zien dat Pittige Jaren leidt tot minder gedragsproblemen bij kinderen en dat dit effect even groot is bij kansarme gezinnen als bij andere gezinnen. Ook blijkt dat de training kosteneffectief is. Binnen twee jaar betalen de kosten zich terug, bijvoorbeeld doordat de gezinnen minder gebruik maken van gespecialiseerde hulp of bijvoorbeeld het speciaal onderwijs. 

Vroeg interveniëren 

Inmiddels probeert Orobio de Castro allerlei gemeenten te interesseren voor de training. ‘Er is veel animo voor, maar soms vinden ze een investering voor een programma van veertien weken wat veel. Dat begrijp ik wel, maar aan de andere kant betaalt zo’n training zich op korte termijn terug. Dit is toch precies wat we willen met de “transformatie jeugd” (bundeling van alle jeugdhulp bij de gemeente, red.): vroeg interveniëren om te voorkomen dat problemen uit de hand lopen. En we hoeven natuurlijk niet iedereen tegelijk te bereiken. Als je in een wijk een doorlopend programma hebt met elke vier maanden een nieuwe groep, kun je heel veel bereiken.’

Tekst: Marcel Senten
Illustratie: Suus van den Akker
Foto: Marijn van Zanten