Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Jongeren met verstandelijke beperking fitter dankzij leefstijlproject

De switch van ‘jakkes, gymles’ naar ‘yes!’

RealFit is een bewezen effectief leefstijlprogramma voor jongeren met (dreigend) overgewicht. De GGD Gooi- en Vechtstreek gebruikte dit in het Sportimpuls-project ‘Kom in beweging!’. Leerlingen op de Klimopschool in Hilversum zijn er merkbaar sportiever en fitter door geworden. 

Gymles? Jakkes. Dat was lange tijd de standaardreactie van Hans*, een leerling met flink overgewicht van de Klimopschool in Hilversum. De gymles bracht hij meestal door op de bank langs de kant, vertelt zijn leerkracht Gerda Olde Riekerink. Althans, voordat hij meedeed met Kom in Beweging! Met dit project moesten leerlingen van deze regionale cluster-3-school voor kinderen met een verstandelijke beperking meer gaan bewegen en gezonder gaan eten. Want Hans was niet de enige leerling die ‘at risk’ was.

Geen opgeheven vingertje 

De leerlingen op de Klimopschool hebben vaak motorische beperkingen en gebruiken soms medicijnen waarvan ze dikker worden. De strijd tegen bewegingsarmoede en obesitas zou zeker niet lukken met een opgeheven vingertje, zegt Olde Riekerink, maar misschien wel door te laten zien hoe leuk bewegen en hoe lekker gezond eten kan zijn.

Kennismaking met sport

Brigit Hamburg, adviseur gezondheidsbevordering bij GGD Gooi en Vechtstreek, koos voor de Klimopschool RealFit als basis voor haar project Kom in beweging! Het bewezen effectieve leefstijlprogramma paste volgens haar het beste bij deze leerlingen, jongeren die in leeftijd variëren van 12 tot soms wel 20 jaar. De opzet combineert een groepsgewijze kennismaking met allerlei vormen van sport en beweging met individuele begeleiding door zorgprofessionals als een diëtist, een jeugdverpleegkundige en een kinderfysiotherapeut. 

Maatwerk

Hamburg ontdekte al snel dat de doelgroep van de Klimopschool om maatwerk vroeg. Samen met de directie, leerkrachten en zorgverleners van de Klimopschool maakte ze Kom in beweging! zo praktisch mogelijk. De leerlingen gaven de tweejarige interventie spontaan de naam Klimop in beweging. Ze deden mee aan clinics voor atletiek, dans, judo, hockey en voetbal. In de klas deden ze kookervaring op met het lesprogramma SuperChefs van het Voedingscentrum. Kinderen die dat nodig hadden, gingen na verwijzing bij de diëtist en de fysiotherapeut langs. De ouders kregen bijvoorbeeld een les over suikerklontjes in frisdranken. En de jeugdverpleegkundige besprak met hen hoe zij thuis een gezondere leefstijl konden stimuleren. 

Zelfvertrouwen

De clinics bleken een prima manier om de jongeren in beweging te krijgen. Vooral de laatste les, bij de sportclub zelf, vonden ze prachtig. ‘Hockey bijvoorbeeld vonden ze eerst maar stom,’ zegt Olde Riekerink. ‘Op het veld ontdekten ze hoe leuk het kan zijn.’ En als ze hun tegenstander met een goede judogreep konden vloeren, was dat een flinke boost voor hun vaak geringe zelfvertrouwen. Dat de leerlingen aan het einde van elke serie clinics een diploma kregen, hielp daar ook bij. 

Verbaasde ouders

Betrokkenheid van het thuisfront is essentieel voor het succes van de interventie. ‘Als school kun je zonder ouders niets bereiken,’ zegt Olde Riekerink. Want je kunt in de les wel het goede voorbeeld geven, maar als er thuis niets verandert, beklijft dat niet. Van de ouders vraagt dat een pittige inzet. Ze moeten soms best een eind reizen om op school te komen. En ze voelen ook wel aan dat een gezondere leefstijl bij hun kind alleen gaat lukken als zij hun eigen gedrag veranderen. Zij moeten zelf van de bank af en bij het snacken liefst gaan kiezen voor fruit in plaats van chips. ‘Gelukkig weet onze jeugdverpleegkundige heel goed hoe ze daarover met hen in gesprek moet gaan,’ zegt Hamburg.

Het is een eyeopener als ouders zien dat hun kind voor zijn plezier achter een bal aanrent

Als de ouders activiteiten bijwonen, stimuleert dat niet alleen hun kinderen maar ook henzelf. Het is een eyeopener als ze zien dat hun kind voor zijn plezier achter een bal aanrent. ‘Langs de lijn hoorde je ze soms verbaasd zeggen: “Is dat mijn kind?!”’ En als hun kind thuiskomt met het bericht dat er weer een kilo af is, stimuleert dat hen om door te zetten.

Minder zoet en vet

Of de BMI van de leerlingen is gedaald, kan Hamburg niet zeggen. Maar ze zijn zichtbaar meer gaan bewegen en gezonder gaan eten. De oudercommissie zorgt dat de traktaties tijdens evenementen minder zoet en vet zijn. Vorig jaar zijn 10 van de 31 kinderen gaan sporten bij een sportclub. Als de ouders de kosten niet kunnen opbrengen, biedt het JeugdSportfonds soms uitkomst. Zo kunnen leerlingen toch gaan voetballen, tennissen of dansen. 

Sponsorloop

Olde Riekerink draagt in de teamvergaderingen haar enthousiasme over de interventie over. Zo vertelde ze laatst over het succes van de kooklessen van SuperChefs in haar klas. ‘Een collega pakt het nu op’, vertelt ze. En de directeur, die aanvankelijk opzag tegen weer een project op school, is om. Het besef dat bewegen ook voor deze groep leerlingen erg belangrijk is, is ingedaald. Binnenkort gaat er een docent lichamelijke opvoeding op school aan de slag. En de hele school heeft meegedaan met een sponsorloop en een Special Heroes Dag.     

Trots

En Hans? Die hoor je niet meer, zegt Olde Riekerink. Hij sport gewoon mee en glimt van trots als hij bij de diëtist heeft gehoord dat hij weer een kilo kwijt is. 

*De naam van Hans is een pseudoniem.

Tekst: Veronique Huijbregts
Foto's: Brigit Hamburg