Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 

Meer kijk op effecten elektromagnetische velden

Het is in Nederland praktisch onmogelijk om in het dagelijks leven niet blootgesteld te worden aan elektromagnetische velden (EMV), oftewel niet-ioniserende straling. Dat leidt tot maatschappelijke onrust en angst voor gezondheidseffecten bij een deel van de bevolking. Mensen zijn ongerust over bijvoorbeeld nabijheid van hoogspanningsmasten of zendmasten. Tegelijkertijd is de vraag om altijd en overal de beschikking te hebben over een WiFi-netwerk ook groot. De blootstelling is grillig en niet continu op hetzelfde niveau, wat onderzoek naar klachten die worden toegeschreven aan blootstelling moeilijk maakt.

Internationale samenwerking

In het ZonMw-programma Elektromagnetische Velden & Gezondheid (EMV & G) is het gelukt om onderzoekers uit diverse velden bij elkaar te brengen. Zij hebben in (bestaande) onderzoeksgroepen meegewerkt aan vele projecten. Er is meer samenwerking ontstaan tussen de onderzoeksgroepen onderling en met groepen in andere landen. Dit heeft de Nederlandse infrastructuur voor studies naar EMV & G verstevigd. Vooral het handhaven van deze internationale samenwerking is van belang voor verder onderzoek en toekomstige vragen.

Geen risico aangetoond

Het programma, dat bijna afgerond is, heeft geen biologisch oorzakelijke verbanden aangetoond waaruit zou blijken dat elektromagnetische velden een risico voor de gezondheid vormen bij dagelijkse blootstelling binnen de huidige limieten. Wel zijn er mensen met aspecifieke klachten en symptomen die zij toeschrijven aan blootstelling aan EMV. Hieronder zijn ook mensen die mogelijk gevoeliger zijn voor deze blootstelling (EHS: Electro Hyper Sensitief). Zij melden dat het verminderen of opheffen van de blootstelling een gunstig effect heeft op hun klachtenpatroon. 

Het onderzoek heeft bijgedragen aan betere veiligheidsrichtlijnen voor MRI-medewerkers

Waardevolle bevindingen komen ook uit onderzoek naar beroepsmatige – relatief hoge – blootstelling bij medewerkers die met MRI-scanners werken. Zij kunnen korte tijd misselijk of duizelig worden en lopen een verhoogd risico op ongevallen. Dit onderzoek heeft bijgedragen aan verbetering van de veiligheidsrichtlijnen rond MRI. Wellicht kan het ook een aanwijzing geven op welke biologische systemen toekomstig onderzoek naar lagere blootstellingsintensiteit zich zou kunnen richten. Andere aanwijzingen zijn mogelijk te vinden in de ontwikkeling van therapeutische toepassingen van EMV, waar het gaat om beoogde gunstige effecten van niet-ioniserende straling, zoals hyperthermie-behandeling van kankerpatiënten en hersenstimulatie bij depressie. 

Weloverwogen keuzes

Er blijven dus de nodige vragen over voor nader onderzoek. Met de resultaten van het nu bijna afgelopen programma kan daarin meer focus worden aangebracht. Verder (internationaal) onderzoek is ook nodig om weloverwogen keuzes te blijven maken over wat wel en wat niet gewenst is bij het gebruik van elektromagnetische velden. Daarmee kunnen onderzoekers een belangrijke bijdrage blijven leveren aan de maatschappelijke discussie. Daarvoor heb je immers goede, wetenschappelijk onderbouwde argumenten nodig gebaseerd op up-to-date kennis. Het in stand houden van de internationale samenwerking blijft daarbij onontbeerlijk.    

Jean Savelkoul is voorzitter van de programmacommissie Elektromagnetische Velden & Gezondheid. Hij was tot 2011 bestuurder van het VUmc en tot 2012 hoogleraar stralingshygiëne bij het LUMC.

Foto: SIETS*fotografie