Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 

Straks staan we met lege handen door antibioticaresistentie

23 april 2015
Ziekteverwekkers die slimmer worden dan de medicijnen die mensen kunnen bedenken: resistentie tegen antibiotica is een urgent en wereldwijd probleem. Een probleem dat vraagt om een multidisciplinaire en internationale aanpak. Als we er niet in slagen de resistentie van bacteriën tegen antibiotica te stoppen, staan artsen straks met lege handen.

Antibiotica blijven effectief als we ze verstandig gebruiken; niet te vaak en op de goede manier. Bij ZonMw lopen onderzoeksprojecten die zich richten op gepast gebruik van antibiotica. Hoe worden de resultaten in de praktijk ingezet om gepast gebruik te bevorderen?

Checklist voor antibioticagebruik

Zo wordt er nu bijvoorbeeld een checklist voor antibioticagebruik in ziekenhuizen samengesteld, in de praktijk geïntroduceerd, getest en indien nodig aangepast. De checklist bestaat uit kwaliteitsindicatoren die zijn ontwikkeld voor het meten van goed (adequaat) antibioticagebruik bij bacteriële infecties in het ziekenhuis. Het helpt artsen te herinneren aan de aanbevolen antimicrobiële therapie.

Gepast gebruik

Dit project en 3 andere door het  ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) gesubsidieerde onderzoeksprojecten kwamen uitgebreid ter sprake in de subsessie Goed gebruik van antibiotica tijdens het jaarlijkse GGG-congres op 16 april. Hoewel Nederland internationaal gezien erg terughoudend is met antibiotica, blijkt er nog het nodige te kunnen verbeteren. De onderzoeken in de ziekenhuizen, op IC’s, in verpleeghuizen en onder huisartsen tonen aan dat het voorschrijven van antibiotica niet altijd door rationele argumenten wordt geleid. Gedragsverandering is nu eenmaal een moeizaam proces. En dat proces wordt door veel factoren beïnvloed.

Multidisciplinaire en internationale aanpak

Aan het onderwerp resistente bacteriën besteedt minister Schippers van VWS in 2016 extra aandacht als Nederland voorzitter is van de EU. Artsen die met lege handen staan wanneer ze patiënten willen behandelen; dat schrikbeeld wordt werkelijkheid als we er niet in slagen de resistentie van bacteriën tegen antibiotica te stoppen.

Gevolgen

De opkomst van resistente bacteriën is het gevolg van een aantal ontwikkelingen die elkaar bovendien versterken. Door de vergrijzing en de toename van het aantal chronisch zieken zijn meer mensen vatbaar voor infecties. Tegelijk worden bacteriën steeds slimmer. Dat vraagt om nieuwe antibiotica. Maar de ontwikkeling ervan stagneert, juist doordat artsen terughoudender worden met voorschrijven. Dat maakt het voor fabrikanten minder interessant om nieuwe antibiotica te ontwikkelen.

Grensoverschrijdend

In Nederland hebben we een goede algemene gezondheid, een goede gezondheidszorg en een verstandig antibioticabeleid. Daardoor is het resistentieprobleem relatief klein. Maar een deel van ons resistentieprobleem is het gevolg van import. Mensen die reizen lopen de kans resistente bacteriën mee naar Nederland te nemen. Artsen in bijvoorbeeld Zuidoost Azië zijn aanmerkelijk scheutiger met antibiotica dan hier.