Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Effectief wapen tegen hamstringblessures

Gerichte warming-up voorkomt uitval voetballers

Jaarlijks ontstaan bij Nederlandse amateurvoetballers zo’n 80.000 hamstringblessures. Voetballen is er even niet bij, werken soms ook niet. Een speciale oefening verlaagt het risico op deze pijnlijke blessure met twee derde.

Niet alleen Arjen Robben, Colin Kazim-Richards en andere topvoetballers kennen het. Overal op voetbalvelden is het een bekend beeld. Een speler is volop in actie en zijgt ineens kermend neer, grijpend naar de achterzijde van zijn bovenbeen: een scheurtje of scheur in een van de 3 achterste dijbeenspieren (hamstrings). Die kwetsuur komt minstens zoveel voor als knie- en enkelblessures. ‘Bij voetbal hoef je niet lenig te zijn en veel voetballers zijn dat ook niet’, legt Frank Backx uit. Hij is hoogleraar klinische sportgeneeskunde in het UMC Utrecht en voetbalde zelf onder meer bij FC Utrecht en FC Oss. ‘Als een spier overbelast raakt, verkort die en wordt hij extra blessuregevoelig.’

Preventie

Hamstringblessures zorgen voor uitvallende spelers. Per blessure duurt dat gemiddeld een maand. Als iemand lopend of staand werk heeft, kan een hamstringblessure leiden tot ziekteverzuim. Soms zijn herhaalde blessures reden om te stoppen met amateurvoetbal. Al jaren is internationaal een zoektocht gaande naar hoe hamstringblessures te voorkomen zijn. Zo heeft wereldvoetbalbond FIFA de ‘Nordic Hamstring Curl’ in 2011 opgenomen in de FIFA11+, een warming-up-programma ter preventie van sportblessures. Het is een ‘excentrische’ krachtoefening: de achterste dijbeenspieren worden tegen weerstand gestrekt. Een voetballer zit op de knieën, terwijl een andere speler zijn enkels stevig tegen de grond drukt. Dan helt de knielende persoon speler met recht bovenlichaam voorwaarts, terwijl hij met de hamstrings die beweging afremt. Zodra dat niet meer lukt valt hij naar voren en breekt met beide handen de val. 

Spectaculair resultaat

Omdat het omvangrijke FIFA11+, zeker voor amateurvoetballers, lastig is vol te houden, is onderzocht hoe effectief de afzonderlijke hamstringtraining is. Deens onderzoek onder profvoetballers had al succesvolle resultaten opgeleverd. Frank Backx zette in samenwerking met de KNVB een Nederlandse studie op onder mannelijke amateurs. Promovendus Nick van der Horst voerde deze uit tijdens de voetbalseizoenen 2012-2013 en 2013-2014 onder 619 spelers van 40 eersteklasseclubs. Twintig teams deden tweemaal per week onder leiding van hun trainers de Nordic Hamstring Curl, de andere 20 niet. In die laatste groep bleek het aantal hamstringblessures driemaal zo hoog als in de eerste. Een spectaculair resultaat, meent Frank Backx. Die mening deelt Edwin Goedhart, hoofd van het Sportmedisch centrum van de KNVB. ‘Zelfs als het aantal blessures gehalveerd zou zijn, was de vermindering al substantieel. Want als je het over heel Nederland bekijkt, gaat het om veel mensen: het is immers een veelvoorkomende blessure.’

Goed begeleiden

De hamstringoefening is behapbaar, leuk om met elkaar te doen, prima in trainingen in te passen en wordt heel goed volgehouden. ‘Mensen merken dat ze sterker worden’, zegt Frank Backx, ‘en dat motiveert sporters.’ Toch betekent de invoering ervan een uitdaging voor de KNVB, zegt Edwin Goedhart. ‘Dat we het gaan doen is duidelijk, en we gaan daar vooral op inzetten als het komende voetbalseizoen weer start. Maar verantwoorde invoering van de oefening vergt een lange adem. Je moet het goed begeleiden. Mensen moeten de training niet verkeerd uitvoeren, want dan kan juist schade ontstaan. De eersteklasse-amateurs zijn motorisch vaardige mensen, dat niveau hebben niet alle spelers.’

Wennen

Verder heeft de sportwereld altijd tijd nodig om te wennen aan veranderingen, weet Goedhart. Daarom is hij, net als Frank Backx, blij dat het onderzoek binnenkort in het gerespecteerde American Journal of Sports Medicine staat. Inmiddels is er beeld- en filmmateriaal en brengt de KNVB de Nordic Curl onder de aandacht van trainers die de warming-up geven. Er is een module opgenomen in het onderwijs voor de medisch-technische staf en de KNVB zet communicatiemiddelen zoals de website en social media in bij de start van het nieuwe seizoen. Ook de Vereniging voor Sportgeneeskunde gaat ermee aan de slag. Via Kennis Transfer Sportgezondheidszorg, een methode om evidence based onderzoeksresultaten naar de sportpraktijk te brengen, krijgen voetballers, trainers en sportartsen informatie over de excentrische hamstring-krachttraining. 

Secundaire preventie

Frank Backx zou graag zien dat profvoetballers als rolmodel functioneren: als zij de training oppikken, zouden amateurs graag volgen, verwacht hij. Maar die volgorde is niet vanzelfsprekend, aldus Goedhart: ‘Ik ben blij als het op de agenda van de profvoetballers en hun trainers komt, maar bij hen is preventie erg ingewikkeld. Deze oefening is al een jaar of 10 bekend, ik heb haar zien opkomen en verdwijnen in het profvoetbal. Clubs kiezen zelf welke preventieve maatregelen ze toepassen. Daar hebben we als KNVB niet zo veel invloed op.’ In het profvoetbal vindt de Nordic Hamstring Curl wel toepassing in specifieke trainingen voor spelers die herstellen van een hamstringblessure. Frank Backx zegt te weten dat Arjen Robben ermee traint. Goedhart noemt geen namen, maar bevestigt het gebruik van de oefening als preventie van een vólgende hamstringblessure. En dat is ook wat waard. ‘Want voetballers hebben de grootste kans op een hamstringblessure als zij die al eerder hebben gehad’, aldus de KNVB-sportarts.

Tekst: Angela Rijnen
Foto: VI-images/Orange Pictures

Schermafbeelding van een video met een 'play' button
Bekijk de video op YouTube