Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Sneller herstel na kijkoperaties dankzij e-healthbegeleiding

‘We nemen de patiënt bij de hand’

Na kijkoperaties kunnen patiënten snel naar huis. Maar ze herstellen niet per se eerder dan na een zwaardere ingreep. Een e-health-interventie brengt hierin verandering. Patiënten krijgen daarmee thuis begeleiding en een vraagbaak.

Gynaecologische ingrepen gebeuren steeds vaker in de vorm van kijkoperaties. Bij zo’n minimaal-invasieve ingreep zijn slechts kleine sneetjes in de buikwand nodig. Patiënten hebben nauwelijks wonden en kunnen snel het ziekenhuis verlaten. Daardoor herstellen ze sneller en kunnen ze eerder aan het werk, veronderstelden gynaecoloog Judith Huirne en hoogleraar sociale geneeskunde Han Anema van VUmc. Maar wat bleek: patiënten die zo waren geopereerd, gingen niet sneller aan het werk dan patiënten die een grote buikoperatie hadden gehad.

Onzekerheid

Dit teleurstellende gegeven bleek samen te hangen met een gebrek aan heldere begeleiding van patiënten vóór, maar vooral na de operatie. Huisartsen, bedrijfsartsen en gynaecologen gaven bijvoorbeeld allemaal verschillende adviezen over de snelheid waarmee patiënten hun actieve leven weer konden oppakken. Dit verschil in informatie maakte hen onzeker, vertelden patiënten in focusgroepen. Ze wisten vaak ook niet bij wie ze moesten zijn als ze na ontslag uit het ziekenhuis klachten hadden. Huirne: ‘Eenmaal thuis voelden patiënten zich vaak een beetje aan hun lot overgelaten. Dat hebben we willen oplossen met een e-health-interventie.’

Interactieve website

Eerst ontwikkelde een expertgroep van huisartsen, bedrijfsartsen, chirurgen en gynaecologen een richtlijn die per operatieve ingreep voor 38 activiteiten precies aangeeft op welk moment de patiënt wat mag doen. Wanneer kan die bijvoorbeeld weer twee kilo tillen, wanneer vijf? Wanneer springen? Die adviezen zijn ingebouwd in een interactieve website. Vóór de operatie vult de patiënt op een eigen webportal in welke activiteiten voor haar of hem belangrijk zijn. Hierop wordt een herstelplan op maat gebaseerd, vertelt Huirne. ‘Daar kunnen ze thuis mee aan de slag. Op voorwaarde dat de operateur heeft gemeld dat er geen complicaties zijn. De patiënt krijgt berichtjes op zijn mobiel: je mag vandaag weer fietsen of vijf kilo tillen. Zo nemen we ze aan de hand mee.’

Winst

De eerste versie van de e-health-interventie is in een experiment onderzocht bij 225 vrouwen. Uit die studie bleek dat patiënten negen dagen sneller aan het werk gingen. Ze hadden minder pijn en een betere kwaliteit van leven, vertelt Huirne. De vrouwen deden minder vaak een beroep op zorgverleners zoals de fysiotherapeut en de medisch specialist, en bezochten niet vaker dan voorheen de huisarts. In de tweede onderzoeksfase, met een verbeterde interventie, was de herstelwinst al dertien dagen. De patiënten maken intensief gebruik van de site, blijkt uit de bezoekcijfers. Gemiddeld in totaal bijna twee uur per patiënt. ‘En bijna iedereen draaide een herstelplan uit.’

‘We benutten de voordelen van de minimaal-invasieve chirurgie nu beter’

De website biedt gebruikers inmiddels ook de mogelijkheid om vragen te stellen, een e-consult aan te vragen en een herstelmonitor in te vullen. Met deze hersteldata werken de onderzoekers aan verbetering van de interventie. ‘We kunnen de begeleiding zo steeds verder verfijnen. We gaan na of we onze adviezen moeten aanpassen en welke factoren maken dat iemand iets wel of niet kan. Met het ontwikkelen van die voorspellende factoren zijn we nu bezig’, zegt Huirne. De nieuwste versie van de e-health-interventie omvat ook een stappenteller, waardoor patiënten adviezen kunnen krijgen op basis van hun beweegpatroon.

Heelkundepatiënten

Deze nieuwste versie is uitgebreid om ook geschikt te zijn voor patiënten van de afdeling heelkunde van VUmc die kleine en grote buikoperaties moeten ondergaan. Daartoe behoren onder meer openbuikoperaties vanwege darmkanker. Voor de betreffende ingrepen zijn eerst herstelrichtlijnen ontwikkeld. Het onderzoek naar de toepassing voor deze patiëntengroepen is nog niet afgerond, vertelt Huirne, maar de voorlopige resultaten zijn veelbelovend. ‘De winst bij openbuikoperaties is in ieder geval dat patiënten door deze begeleiding minder onzeker zijn en sneller weten waar ze aan toe zijn.’ Zij verwacht dat de e-health-interventie goed bruikbaar is na alle standaardoperaties. Voor zeldzame  operaties is het ontwikkelen van aparte herstelrichtlijnen niet zinvol.

Bekijk de video op YouTube

Voordelen benutten

‘Door uit te gaan van de behoefte van de patiënt bieden we betere begeleiding en benutten we de voordelen van de minimaal-invasieve chirurgie beter. Dat was eerst niet zo’, vat Huirne de resultaten samen. ‘Nu blijkt dat mensen van deze ingrepen echt sneller kunnen herstellen.’ De e-healthbegeleiding is ook ruimschoots kosteneffectief. Als je de interventie- en ontwikkelingskosten aftrekt van de winst door lager zorggebruik en doordat mensen sneller weer actief zijn, komen de besparingen per patiënt neer op 650 euro.

Veilige data

De begeleidingsinterventie is in onderzoeksverband ontwikkeld en toegepast. Voor toepassing op grotere schaal moeten eerst allerlei technische, dataveiligheids- en financieringsvraagstukken worden opgelost. Onderzoek met een speciale ZonMw-STW Take-off-subsidie moet duidelijkheid geven over de levensvatbaarheid van een apart bedrijfje dat deze kwesties aanpakt en ervoor zorgt dat de interventie breed beschikbaar komt en continu verbeterd wordt. Huirne: ‘Veel e-health-interventies blijven in de projectfase steken. Maar na de ontwikkeling begint het werk eigenlijk pas.’

Tekst: Veronique Huijbregts
Illustratie en animatie: ikherstel.nl