Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Parel voor Martine Bouman, Centrum Media & Gezondheid

‘Laagopgeleide jongeren: verhalende communicatie’

Het Centrum Media & Gezondheid ontwikkelt innovatieve vormen van gezondheidscommunicatie. Oprichter en wetenschappelijk directeur Martine Bouman wil hiermee sociaaleconomische gezondheidsverschillen in de maatschappij terugdringen. Ze kreeg een Parel voor haar werk. 

Martine Bouman kreeg de Parel voor het scala aan onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten dat het Centrum Media & Gezondheid (CMG) sinds zijn oprichting in 1999 heeft uitgevoerd. Met een deel van haar projecten richt Bouman zich op – veelal laag opgeleide en maatschappelijk kwetsbare – mensen die niet spontaan informatie zoeken over een gezonde leefstijl. ‘Zij hebben vaak andere manieren van leren dan mensen met meer opleiding. Hoogopgeleiden vormen voor de meeste voorlichtingsorganisaties de eenvoudigste doelgroep, het laaghangend fruit. Wij richten ons juist op het hooghangend fruit, mensen die je niet bereikt  met rationele argumenten en traditionele communicatiemethoden.’

Gezondheidskloof

De keuze voor kwetsbare groepen kwam niet uit de lucht vallen. Bouman was zich in haar werk bij onder meer de Nederlandse Hartstichting steeds sterker bewust geworden van de grote gezondheidskloof tussen verschillende maatschappelijke groepen. Mensen met weinig opleiding en laaggeschoold werk hadden geen profijt van de traditionele gezondheidsvoorlichting, merkte ze. ‘Ik vond het onrechtvaardig en maatschappelijk onjuist om grote groepen niet te bereiken met informatie over belangrijke gezondheidsvraagstukken.’

‘Als mensen zich identificeren met een verhaal, pikken ze de gezondheidsinformatie makkelijker op’

In de gezondheidscommunicatie die Bouman met het CMG en sinds 2015 als bijzonder hoogleraar entertainment, media and social change bij de Erasmus Universiteit ontwikkelt, staat gebruik van beeldend materiaal, (nieuwe) media en storytelling centraal. ‘Vrijwel alle gezondheidsvoorlichting doet een beroep op de cognitieve verwerking van informatie. Maar dat werkt bij sommige groepen niet,’ verklaart ze. ‘Wij gebruiken verhalende communicatiemethoden zodat mensen zich gaan identificeren met een verhaal. Dan pikken ze de gezondheidsinformatie makkelijker op.’

Ambachtelijk werken

Als onafhankelijke organisatie kan het CMG zich flexibel opstellen, zegt Bouman. ‘We werken ambachtelijk, dynamisch en op maat. Elk project is anders. We voeren de hele onderzoeks- en ontwikkelcyclus uit, vanaf het bedenken, maken en testen van een interventie tot het verspreiden ervan. We werken daarbij intensief samen met relevante partners, zoals inhoudelijke thema-instituten, GGD-organisaties en mediaprofessionals. In veel projecten kleuren we buiten de lijntjes, op zoek naar vernieuwing. Het is fijn dat ZonMw ons daar veel ruimte voor geeft.’ 

Positieve afwijking

Het zijn bij uitstek deze onorthodoxe methoden die volgens de jury een Parel waard zijn. Een recent voorbeeld daarvan is het project Positive Deviance. Hiervoor zijn data uit de Jeugd Monitor Onderzoeken van de GGD Rotterdam-Rijnmond opnieuw geanalyseerd. Deze keer keken de onderzoekers niet naar de grote middenmoot, maar naar de positieve afwijkingen. Zo kregen ze vmbo-scholen in Rotterdam in beeld waar de mentale weerbaarheid van leerlingen beduidend hoger ligt dan bij andere scholen, terwijl alle omstandigheden verder overeenkomen. Onderzoek op deze scholen leverde eenvoudige microgedragingen en handvatten op voor verbetering van de aanpak elders.

Interactief

Ook enthousiast is de jury over de nauwe samenwerking van het CMG met de specifieke doelgroep van een project. ‘Dat is een principiële keuze,’ zegt Bouman. ‘Je moet je doelgroep eerst goed kennen voordat je een interventie ontwikkelt.’ Steeds vaker werken doelgroepleden mee aan de interventies die het CMG ontwikkelt, bijvoorbeeld door zelf interviews uit te voeren, mee te werken aan scenario’s of het maken van mediamateriaal. ‘Behalve dat dat fun is, is het leerzaam en zet het mensen in hun eigen kracht’, zegt Bouman. Naar eigen zeggen heeft ze nog legio ideeën om zinvol buiten de lijntjes te blijven kleuren. 

Auteur: Veronique Huijbregts
Foto: Kjell Postema