Ga direct naar de inhoud Ga direct naar het hoofdmenu Ga direct naar het zoekveld
 
Sensara, veiligheidssysteem voor ouderen

Veilig thuiswonen met dwaaldetectie

Als resultaat van het Europees programma voor ICT-oplossingen in de ouderenzorg, Active and Assistive Living, werd in Nederland een nieuw, zelflerend veiligheidssysteem geïntroduceerd.

Max Mackenzie (59) was samen met een van zijn zussen geruime tijd mantelzorger voor zijn moeder, die in november 2016 op tweeënnegentig jarige leeftijd overleed. Ze woonde zelfstandig in Amerongen. ‘Onze moeder was een trotse vrouw’, vertelt hij. ‘Ze stond wel open voor nieuwe techniek, maar moest niets hebben van thuiszorg, privacy-schendende camera’s of alarmknoppen om haar hals.’ Een ouder die mantelzorg nodig heeft, trekt een wissel op je privéleven, heeft Mackenzie gemerkt. ‘Mijn zus is in de zestig en had veel last van artrose. Ik woon in Vleuten, te ver om dagelijks langs te kunnen gaan. Bovendien werk ik overdag.’

Sensoren

Mevrouw Mackenzie was een van de veertig deelnemers aan de experimentele pilot voor de kickstart van het veiligheidssysteem Sensara. Voor dit veiligheidssysteem wordt een aantal sensoren op verschillende locaties in huis aangebracht, die eventuele gedragsveranderingen monitoren. Gaat de bewoner trager lopen en vaker naar toilet? Hoe vaak komt zij in de keuken en hoe lang blijft ze daar? Verandert het slaap/waakritme? Mackenzie legde het systeem eigenhandig aan in het huis van zijn moeder.

besteklade met een sensorWordt de besteklade nog wel gebruikt rond etenstijd?

Dwaaldetectie

‘Sensara doet safety- en lifestylemonitoring’, legt Irek Karkowski uit, destijds als TNO-projectleider betrokken bij de ontwikkeling van Sensara. ‘Het heeft bijvoorbeeld mogelijkheden voor val- en dwaaldetectie. Als een oudere het huis heeft verlaten, maar tegen de verwachting in twee uur later nog niet thuis is, zou er iets aan de hand kunnen zijn. De gegevens worden doorgestuurd naar de smartphone van bijvoorbeeld de mantelzorger. Die kan actie ondernemen.’

Zelflerend

Met het zelflerend algoritme speurt het systeem naar trends in gedrag en gewoonten van de oudere. Karkowski: ‘Veranderingen kunnen een teken zijn van lichamelijke of cognitieve achteruitgang. Als mantelzorgers zo’n achteruitgang vroegtijdig herkennen, kunnen ze preventief maatregelen nemen. Dat zelflerend algoritme onderscheidt Sensara van andere veiligheidssystemen.’

Europees project

Sensara is voortgekomen uit Rosetta, een van de projecten in het kader van het Europees programma Active and Assisted Living (AAL). Daaraan deden dertien partners uit vier Europese landen mee. Ze richtten zich aanvankelijk uitsluitend op zelfstandig thuiswonende ouderen met dementie. De onderzoekers voerden in Nederland, Duitsland en België pilots uit met Rosetta. Karkowski: ‘Gebruikers waardeerden vooral de privacy; omdat het systeem werkt zonder videocamera’s.

‘Aanvankelijk was er zelfs een sensor voor het koffiezetapparaat’


Uit de feedback kwamen ook suggesties voor verbetering. Bij het Rosetta-systeem hoorde bijvoorbeeld een digitale agenda: een tabletapplicatie met wel tien functionaliteiten. Ouderen hadden moeite die tot zich te nemen, vertelt Karkowski. ‘Ze raakten het overzicht kwijt.’ Ook mantelzorgers vonden het systeem onoverzichtelijk. ‘Aanvankelijk plaatsten we verspreid door het huis maar liefst 45 sensoren. Er was zelfs een sensor die aangaf of het koffiezetapparaat aan of uit stond. In de praktijk bleken mantelzorgers geen behoefte te hebben aan informatie over details. Ze wilden highlights zien, een overzicht van het leefpatroon.’

Basisfunctionaliteit

Sensara is een vereenvoudigd herontwerp van Rosetta. Niet alleen voor dementerende ouderen, maar ook voor ouderen die slecht ter been zijn, zoals mevrouw Mackenzie. ‘We bieden een basisfunctionaliteit en pas als gebruikers daaraan gewend zijn, kunnen ze hem naar behoeven uitbreiden’, zegt Karkowski. Mackenzie maakte weloverwogen zijn keuze. ‘Mijn broer, die bij de politie heeft gewerkt, hamerde op deurdetectie. Die optie zit in het basispakket. Dat was een van de redenen waarom wij voor Sensara kozen.’

Co-creatie

De ontwikkeling van slimme technologie in de zorg gaat snel, maar er bestaan vooroordelen ten aanzien van ouderen en ICT. Zoals: Ouderen houden niet van ICT, de inzet van ICT leidt tot verschraling van zorg en zet banen op de tocht. Het bedrijfsleven investeert er niet graag in. Daarom worden AAL-projecten ontwikkeld als co-creatie van wetenschap, industrie en gebruikers.

Twee varianten

Zo’n 45 zorginstellingen in Nederland gebruiken Sensara ProCare, dat speciaal voor hen werd ontwikkeld. Sensara HomeCare is gemaakt voor zelfstandig thuiswonenden. ‘Die verkopen we via thuiszorgorganisaties. En we hebben het systeem geïntroduceerd bij casemanagers voor dementie’, vertelt Karkowski. Ook is hij in gesprek met telecomoperators, die Sensara rechtstreeks kunnen aanbieden aan consumenten. Hij hoopt dat het systeem in de toekomst wordt opgenomen in het standaard vergoedingspakket van verzekeraars.

Tevreden

Mackenzie kijkt tevreden terug op de pilot van Sensara. Het gaf hem vooral veel rust. Een enkele maal was er loos alarm. Zijn moeder was vergeten te melden dat ze naar haar zus in Eindhoven ging. ‘Er was lange tijd geen beweging in huis. De dwaaldetectie gaf aan dat moeder het huis had verlaten. Toen we haar belden – op ons aandringen zat de iPhone altijd in haar handtas – bleek het loos alarm te zijn. “Ach, ben ik dat vergeten te melden? Ik zit in de trein naar tante Nono!”’

Tekst: Riëtte Duynstee
Foto in header: Marcus Peters, Hollandse Hoogte
Foto in artikel: Sensara